น้องๆ เคยไหมครับ…
ทำแบบสอบถามเสร็จแล้ว แต่พอเปิด SPSS ขึ้นมา ใจสั่น มือเย็น เหงื่อแตก
เหมือนกำลังจะสอบตกทั้งที่ยังไม่ได้เริ่มสอบ 😅

พี่บอกเลยว่า ปัญหานี้ไม่ได้เกิดจาก “น้องไม่เก่ง”
แต่มาจาก ตำนานผิด ๆ เกี่ยวกับการวิเคราะห์แบบสอบถาม SPSS
ที่ถูกส่งต่อกันรุ่นต่อรุ่น จนทำให้งานวิจัยพังแบบไม่รู้ตัวครับ

บทความนี้พี่จะพาน้องๆ มาล้างสมอง
กับ 14 ตำนาน SPSS ที่พี่เจอมาตลอด 15 ปี
อ่านจบแล้ว น้องจะรู้ว่า “อะไรควรเชื่อ อะไรควรเลิกเชื่อ” ครับ

📊 Body Content : 14 ตำนานเกี่ยวกับการวิเคราะห์แบบสอบถาม SPSS

❌ ตำนานที่ 1: ใส่ข้อมูลลง SPSS แล้วกด Analyze อย่างเดียวพอ

ความจริงคือ SPSS ไม่ได้ฉลาดขนาดนั้นครับ
ถ้าข้อมูลผิด ตั้งแต่ Coding ผลก็ผิดตั้งแต่ต้นครับ

❌ ตำนานที่ 2: ค่า Sig. < .05 คือผ่านทุกกรณี

พี่เจอบ่อยมากครับ
บางงานไม่ควรใช้ .05 ด้วยซ้ำ ต้องดูบริบท ทฤษฎี และสมมติฐานด้วยครับ

❌ ตำนานที่ 3: แบบสอบถาม 30 คน วิเคราะห์อะไรก็ได้

ไม่จริงครับ
จำนวนตัวอย่างสัมพันธ์กับสถิติที่ใช้เสมอ ไม่ใช่คิดเอาเองครับ

❌ ตำนานที่ 4: Likert Scale ใช้สถิติอะไรก็ได้

5 ระดับ ≠ ใช้ได้ทุกอย่างนะครับ
ต้องดูการแจกแจงข้อมูลก่อนเสมอครับ

❌ ตำนานที่ 5: ค่า Cronbach’s Alpha เกิน .7 คือจบ

บางตัวแปร .6 ก็พอ
บางงาน .9 สูงเกินจนซ้ำซ้อนก็มีครับ

❌ ตำนานที่ 6: ไม่ต้องทดสอบ Normality ก็ได้

อันนี้อันตรายมากครับ
เพราะมันเป็นตัวกำหนดว่าจะใช้ Parametric หรือ Non-parametric

❌ ตำนานที่ 7: SPSS คำนวณให้แล้ว แปลตามนั้นเลย

SPSS ให้ “ตัวเลข”
แต่นักวิจัยต้อง “แปลความ” เองครับ

❌ ตำนานที่ 8: Regression ใส่ตัวแปรเยอะ ๆ จะดูเทพ

จริง ๆ แล้วคือพังง่ายมากครับ
Multicollinearity มาแน่นอน

❌ ตำนานที่ 9: ค่า R² สูง = งานดี

บางทีคือ Overfitting ครับ
พี่เห็นงานตกเพราะจุดนี้มาเยอะมาก

❌ ตำนานที่ 10: ไม่ต้องเช็ก Missing Value

Missing นิดเดียว แต่ผลเพี้ยนทั้งงานนะครับ

❌ ตำนานที่ 11: ตาราง Output เอาไปแปะทั้งดุ้นได้เลย

อาจารย์ไม่ได้อยากเห็น Output
แต่อยากเห็น “การตีความ” ครับ

❌ ตำนานที่ 12: ใช้สถิติขั้นสูง งานจะดูเทพ

แต่ถ้าไม่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์
อาจารย์ไม่ปลื้มครับ 😅

❌ ตำนานที่ 13: SPSS เวอร์ชันไหนก็เหมือนกัน

โครงสร้าง Output ต่างกันนะครับ
ถ้าไม่เข้าใจ อธิบายผิดทันที

❌ ตำนานที่ 14: วิเคราะห์ SPSS เสร็จ = งานจบ

ไม่จริงครับ
ถ้า “บทที่ 4 เขียนไม่เป็น” ก็ไม่ผ่านเหมือนเดิมครับ

⚡ ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้วยังรู้สึกมึนๆ
หรือเริ่มรู้ตัวว่า “เอ๊ะ…เราน่าจะเคยพลาดหลายข้อ”
พี่บอกตรง ๆ เลยนะครับ ไม่ต้องฝืน

ถ้าอยากหาคนช่วย [รับทำวิจัย] แบบมืออาชีพ ที่การันตีผลงาน ทักหาพี่ได้เลยนะครับ

💡 มุมมองจากพี่ (ประสบการณ์ 15 ปี)

พี่เคยเจอน้องคนนึงครับ
วิเคราะห์ SPSS ถูกทุกขั้นตอน
แต่ “เชื่อ Output มากเกินไป” ไม่กล้าตีความเอง

ผลคือ…
อาจารย์ถามคำเดียว
👉 “ทำไมถึงเลือกใช้สถิตินี้?”

น้องตอบไม่ได้ งานโดนแก้ทั้งบทครับ

บทเรียนคือ
SPSS เป็นแค่เครื่องมือ แต่สมองนักวิจัยสำคัญที่สุด
อย่าปล่อยให้โปรแกรมคิดแทนเราครับ

✅ สรุปให้จำง่าย

• SPSS ไม่ได้น่ากลัว แต่ความเชื่อผิด ๆ น่ากลัวกว่า
• ค่า Sig., Alpha, R² ไม่ใช่คำตอบสุดท้าย
• วิเคราะห์ถูก แต่แปลผิด = งานพัง
• เข้าใจหลักคิดก่อนกดปุ่มเสมอครับ

พี่เป็นกำลังใจให้น้องๆ ทุกคน
งานวิจัยมันยากจริง แต่ไม่ได้ยากเกินไปครับ 💪

“วิเคราะห์ SPSS แล้วไม่มั่นใจ? ให้พี่ช่วยดู ช่วยแก้ ช่วยอธิบายจนผ่านครับ”

❓ FAQ : คำถามที่พี่โดนถามบ่อย