Intro: พี่เข้าใจ… เพราะน้องๆ ไม่ได้พลาดคนเดียวครับ

น้องๆ เคยไหมครับ เปิด SPSS มา ตัวเลขเต็มจอ แต่ในหัวคือ “นี่มันใช่ไหมวะ?” 😅
พี่ขอบอกเลยว่า ปัญหานี้เจอบ่อยมากกก โดยเฉพาะน้องที่ทำวิจัยเล่มแรก หรือกำลังเร่งส่งเล่มจนตาแทบเหล่ครับ

บทความนี้พี่จะพาน้องๆ มาดูว่า
👉 พลาดตรงไหนกันแน่ในการวิเคราะห์ข้อมูลด้วย SPSS
👉 ข้อผิดพลาดยอดฮิตที่กรรมการชอบทัก
👉 และ วิธีแก้แบบมืออาชีพ ที่พี่ใช้จริงมาแล้วกว่า 15 ปีครับ

อ่านจบ น้องจะรู้ว่า “อ๋อ! มันไม่ได้ยาก แค่เราพลาดจุดนี้เอง” ครับ

จุดพลาดที่ 1: เลือกสถิติไม่ตรงกับคำถามวิจัยครับ

อันนี้คือแชมป์โลกเลยครับ 🏆
น้องๆ หลายคนตั้งคำถามวิจัยแบบหนึ่ง แต่ดันไปเลือกสถิติอีกแบบหนึ่ง

ตัวอย่างง่ายๆ

• อยากเปรียบเทียบ “ก่อน-หลัง” แต่ดันใช้ Independent t-test
• อยากดูความสัมพันธ์ แต่ไปกด ANOVA

พี่แนะนำว่า ก่อนเปิด SPSS ให้ถามตัวเองก่อนครับ

“คำถามวิจัยของเราต้องการ เปรียบเทียบ / ความสัมพันธ์ / พยากรณ์ อะไร?”

ถ้าคำถามชัด สถิติมันจะชัดตามครับ

จุดพลาดที่ 2: ไม่เช็กข้อตกลงเบื้องต้นของสถิติ (Assumption)

อันนี้กรรมการชอบมากครับ 😭
ใช้ t-test แต่ไม่ดูว่า

• ข้อมูลแจกแจงปกติไหม
• ความแปรปรวนเท่ากันหรือเปล่า

พี่บอกตรงๆ นะครับ

สถิติสวยแค่ไหน ถ้าผิด Assumption = ใช้ไม่ได้

พี่แนะนำให้เช็กอย่างน้อย

• Normality (เช่น Shapiro-Wilk)
• Homogeneity (Levene’s Test)

แค่ตรงนี้ผ่าน โอกาสโดนทักก็ลดไปครึ่งหนึ่งแล้วครับ

จุดพลาดที่ 3: อ่าน Output SPSS ผิด 😅

SPSS มันไม่ได้ผิดครับ… แต่เราอ่านผิดเอง
หลายคนดูแค่ค่า Sig. แล้วสรุปเลย

แต่ลืมดูว่า

• ใช้แถวไหน
• ดูค่าไหน (Sig. 2-tailed / Exact Sig.)
• รายงานค่าเฉลี่ยกับ SD ครบหรือยัง

พี่แนะนำว่า อย่าดูแค่ตัวเลขครับ
ให้ดูว่า Output นั้น “ตอบคำถามวิจัยเราไหม” ครับ

จุดพลาดที่ 4: รายงานผลไม่เป็นงานวิจัย

อันนี้สายเล่มโดนหนักครับ
วิเคราะห์ถูก แต่เขียนรายงานผิด 😭

เช่น

• ไม่อ้างอิงตาราง
• เขียนสรุปแบบภาษาพูด
• ไม่เชื่อมโยงกับสมมติฐาน

พี่อยากให้น้องจำประโยคนี้ไว้เลยครับ

“SPSS ทำหน้าที่คำนวณ แต่ นักวิจัยต้องทำหน้าที่อธิบาย”

⚡ แอบกระซิบกลางทางนิดนึงครับ

ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้วยังรู้สึกมึนๆ หรืออยากหาคนช่วย [รับทำวิจัย] แบบมืออาชีพ ที่การันตีผลงาน ทักหาพี่ได้เลยนะครับ
พี่ดูให้ตั้งแต่เลือกสถิติยันเขียนสรุปผลครับ ไม่ทิ้งงานแน่นอนครับ

💡 มุมมองจากพี่ (ประสบการณ์ 15 ปี)

พี่เคยเจอน้องคนนึงครับ วิเคราะห์ SPSS มาดีมาก ตัวเลขเป๊ะ
แต่โดนแก้ทั้งบทที่ 4 เพราะ… ใช้สถิติผิดประเภทตั้งแต่ต้น

พี่เลยสอนน้องคนนั้นใหม่ว่า

“อย่าเริ่มจาก SPSS ให้เริ่มจาก โครงสร้างวิจัยในหัว ก่อน”

หลังจากแก้ใหม่ ใช้สถิติให้ตรงคำถาม
จากเล่มที่โดนแก้ยับ กลายเป็นเล่มที่กรรมการชมว่า “วิเคราะห์ได้เหมาะสม” ครับ

นี่แหละครับ ประสบการณ์จริงที่ไม่มีในตำรา แต่ช่วยชีวิตน้องๆ มาเยอะมากครับ

สรุปให้จำง่ายๆ ครับ

• วิเคราะห์ SPSS พลาด ส่วนใหญ่มาจาก “คิดไม่ชัดก่อนกด”
• เลือกสถิติให้ตรงคำถาม และเช็ก Assumption เสมอ
• อ่าน Output ให้เป็น และเขียนรายงานแบบนักวิจัย
• ถ้าตัน อย่าดันทุรังครับ ปรึกษาคนมีประสบการณ์จะเร็วกว่า

พี่เป็นกำลังใจให้น้องๆ ทุกคนครับ งานวิจัยมันยากจริง แต่ไม่เกินมือเราครับ 💪

“วิเคราะห์ SPSS แล้วกลัวพลาด? ให้พี่ช่วยดูให้ครบ จบ ผ่านจริงครับ”

FAQ: คำถามที่น้องๆ ถามพี่บ่อยครับ