เปิด SPSS มาแล้วใจสั่น มือเย็น เหงื่อแตก 😅
อยากทำแบบสอบถามให้ดูโปร แต่ไม่รู้จะเริ่มจากตรงไหน
คำถามก็คิดไม่ออก พอทำไปแล้วอาจารย์บอกว่า

“คำถามวัดไม่ตรงตัวแปรนะครับ กลับไปแก้ใหม่”

บอกเลยครับ…อาการนี้ พี่เจอมาทุกปี ทุกมหาลัย
บทความนี้พี่จะพาน้องๆ ไปดู การสร้างแบบสอบถามด้วย SPSS แบบทีละขั้นตอน
ตั้งแต่คิดคำถาม → ใส่ SPSS → ใช้งานได้จริง → วิเคราะห์ต่อได้เลย
อ่านจบแล้ว ลดโอกาสแก้งานซ้ำแบบเจ็บใจแน่นอนครับ 👍

การสร้างแบบสอบถามด้วย SPSS คืออะไร (เข้าใจแบบไม่วิชาการ)

พูดง่ายๆ นะน้องๆ
แบบสอบถาม = เครื่องมือเก็บข้อมูล
SPSS = เครื่องมือจัดการข้อมูล

SPSS ไม่ได้ใช้ “คิดคำถาม” ให้เรา
แต่ใช้ ออกแบบโครงสร้างข้อมูล เพื่อให้

• วิเคราะห์ได้จริง
• ไม่พังตอนสอบ
• อาจารย์ไม่ทักกลับมาให้แก้รอบที่ 5 ครับ 😅

ขั้นตอนที่ 1: วางโครงแบบสอบถามให้ชัดก่อนเปิด SPSS

พี่แนะนำว่า อย่าเพิ่งรีบเปิด SPSS ครับ
ให้ตอบคำถาม 3 ข้อนี้ก่อน

1. วิจัยเรามี กี่ตัวแปร
2. ตัวแปรแต่ละตัว วัดด้วย คำถามกี่ข้อ
3. ใช้ มาตราส่วนอะไร (เช่น Likert 5 ระดับ)

ถ้ายังงง พี่ขอสรุปสั้นๆ
1 ตัวแปร = หลายข้อคำถาม
1 ข้อคำถาม = 1 ตัวแปรใน SPSS ครับ

ขั้นตอนที่ 2: ออกแบบคำถามให้ “วัดได้จริง”

นี่คือจุดที่พี่เห็นน้องๆ พลาดบ่อยที่สุดครับ ❌

หลักง่ายๆ ที่พี่ใช้มา 15 ปี

• 1 คำถาม = วัดเรื่องเดียว
• อย่าใช้คำกำกวม เช่น “บ่อย”, “เหมาะสม”, “ดีพอไหม”
• หลีกเลี่ยงคำถาม 2 ประเด็นในข้อเดียว

ตัวอย่าง ❌

“คุณพึงพอใจและรู้สึกสะดวกกับระบบหรือไม่”

ตัวอย่าง ✅

“คุณพึงพอใจกับระบบในภาพรวม”
“คุณรู้สึกว่าสะดวกในการใช้งานระบบ”

จำไว้ครับ…
คำถามดี = วิเคราะห์ง่าย = ผ่านไว 👍

ขั้นตอนที่ 3: เริ่มสร้างแบบสอบถามใน SPSS (Variable View)

เปิด SPSS → ไปที่ Variable View
ตรงนี้คือหัวใจของการสร้างแบบสอบถามด้วย SPSS เลยครับ ❤️

พี่แนะนำให้ตั้งค่าหลักๆ แบบนี้

• Name: ตั้งสั้นๆ เช่น Q1, Q2, SAT1
• Label: ใส่คำถามเต็ม (อาจารย์ชอบดูตรงนี้ครับ)
• Values: กำหนดคะแนน
  • 1 = น้อยที่สุด
  • 5 = มากที่สุด
• Measure:
  • Likert → Ordinal
  • คะแนนรวม → Scale

⚡ ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้วยังรู้สึกมึนๆ
หรืออยากหาคนช่วย [รับทำวิจัย] แบบมืออาชีพ
ตั้งแต่สร้างแบบสอบถาม SPSS ยันสอบผ่าน
ทักหาพี่ได้เลยนะครับ พี่ดูแลเอง ไม่โยนงาน ไม่หายแน่นอนครับ 😊

ขั้นตอนที่ 4: ตรวจสอบคุณภาพแบบสอบถาม (ที่อาจารย์ชอบถาม)

แบบสอบถามที่ดี ต้องไม่ใช่แค่ถามได้ แต่ต้องเชื่อถือได้ ครับ

สิ่งที่พี่แนะนำให้น้องๆ ทำคือ

• ทดลองเก็บข้อมูลกลุ่มเล็ก (Pilot Test)
• ตรวจสอบ ค่าความเชื่อมั่น (Cronbach’s Alpha)

เกณฑ์คร่าวๆ

• ≥ 0.70 = ใช้ได้
• ≥ 0.80 = ดีมาก

ถ้าค่านี้ไม่ผ่าน อาจารย์มีสิทธิ์ให้แก้ใหม่ทั้งชุดนะครับ 😅

💡 มุมมองจากพี่ (ประสบการณ์ 15 ปี)

พี่เคยเจอน้อง ป.โท คนหนึ่ง
ทำแบบสอบถามมา 40 ข้อ
วิเคราะห์ไม่ได้สักข้อ เพราะ…

“คำถามไม่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์การวิจัย”

สุดท้ายต้อง เขียนใหม่ทั้งบทที่ 3
เสียเวลาไปเกือบ 2 เดือนครับ 😢

เทคนิคลับที่พี่อยากฝากคือ

ก่อนสร้างแบบสอบถามใน SPSS
ลองเอาคำถามทุกข้อ
ไปไล่เชื่อมกับ “วัตถุประสงค์การวิจัย” ทีละข้อ

ถ้าเชื่อมไม่ได้ = ตัดทิ้งครับ
ใจแข็งไว้ งานจะผ่านง่ายขึ้นจริงๆ ครับ 👍

สรุปให้จำง่ายๆ ก่อนปิดบทความ

• การสร้างแบบสอบถามด้วย SPSS ต้องเริ่มจาก “แนวคิด” ไม่ใช่โปรแกรม
• คำถามต้องวัดตัวแปรได้จริง ไม่กำกวม
• ตั้งค่า Variable View ให้ถูกตั้งแต่แรก
• อย่าลืมตรวจสอบความเชื่อมั่นก่อนใช้งานจริง
  ทำตามนี้ โอกาสผ่านสูงขึ้นแบบเห็นได้ชัดครับ 💪

“แบบสอบถาม SPSS ทำแล้วไม่ผ่าน? ให้พี่ช่วยตรวจ แก้ วิเคราะห์ครบจบที่เดียวครับ”

FAQ: คำถามที่น้องๆ ถามพี่บ่อยมาก