อ่านแล้วพยักหน้าแน่นอนครับ 😅

น้องๆ เคยไหมครับ…
ตั้งใจ ออกแบบแบบสอบถาม อย่างดี ใช้เวลาหลายวัน
แต่พอเก็บข้อมูลจริง
👉 ผู้ตอบงง
👉 คำตอบมั่ว
👉 วิเคราะห์ SPSS แล้วน้ำตาจะไหล

พี่บอกเลยนะครับ ปัญหานี้เจอบ่อยมาก โดยเฉพาะนักวิจัยมือใหม่
ไม่ใช่เพราะน้องไม่เก่ง
แต่เพราะ “แบบสอบถาม” มันออกแบบพลาดตั้งแต่ต้นต่างหากครับ

บทความนี้พี่จะสอน 3 เทคนิคการออกแบบแบบสอบถามลักษณะที่ดี
ที่พี่ใช้ทำงานวิจัยจริงมากว่า 15 ปี
อ่านจบ น้องจะรู้ทันทีว่า
✔ คำถามแบบไหนควรถาม
✔ แบบไหนควรตัดทิ้ง
✔ และทำยังไงให้ได้ข้อมูลที่ “ใช้วิเคราะห์ได้จริง” ครับ

---

1️⃣ คำถามต้องสั้น กระชับ อ่านปุ๊บเข้าใจปั๊บ

พี่ขอพูดตรงๆ เลยนะครับ
แบบสอบถามที่ดี ไม่ใช่แบบที่ดูฉลาด
แต่คือแบบที่ คนทั่วไปอ่านแล้วเข้าใจทันที

หลายคนชอบตั้งคำถามยาวๆ ซับซ้อน
ใช้ศัพท์วิชาการเต็มไปหมด
ผลคืออะไรครับ?
👉 ผู้ตอบขี้เกียจอ่าน
👉 ตอบส่งๆ
👉 ข้อมูลใช้ไม่ได้

พี่แนะนำแบบนี้ครับ

• ถามทีละประเด็น
• หลีกเลี่ยงคำกำกวม
• อย่าถามกว้างจนตีความได้หลายแบบ

ตัวอย่าง (ปรับจากทฤษฎี Herzberg):
แทนที่จะถามว่า

“ปัจจัยใดส่งผลต่อแรงจูงใจในการทำงานของท่าน”

ให้แยกถามเป็นข้อๆ เช่น

• เงินเดือนที่ได้รับเหมาะสมกับตำแหน่งงานหรือไม่
• หัวหน้างานปฏิบัติต่อท่านอย่างยุติธรรมหรือไม่
• บริษัทเปิดโอกาสให้แสดงความคิดเห็นหรือไม่

แบบนี้ครับ ได้คำตอบชัด วิเคราะห์ง่าย ไม่ปวดหัวตอนทำบทที่ 4 👌

---

2️⃣ คำถามต้อง “ตรงชีวิตจริง” ของผู้ตอบ

ข้อนี้สำคัญมากครับ แต่คนมองข้ามบ่อยสุด

ก่อนจะ ออกแบบแบบสอบถาม
พี่อยากให้น้องถามตัวเองก่อนว่า

“ผู้ตอบของเรา เขาเคยเจอสถานการณ์นี้จริงไหม?”

ถ้าน้องเอาคำถามไปถามสิ่งที่เขาไม่เคยเจอ
คำตอบที่ได้ = เดา 😅
และข้อมูลที่เดา… ใช้วิเคราะห์อะไรไม่ได้เลยครับ

พี่แนะนำว่า

• รู้ก่อนว่ากลุ่มตัวอย่างเป็นใคร
• ทำงานลักษณะไหน
• สภาพแวดล้อมเป็นยังไง

เช่น ถ้าศึกษาพนักงานขาย
คำถามต้องสะท้อน “งานขายจริง”
ไม่ใช่คำถามเชิงนโยบายที่ผู้บริหารเท่านั้นที่รู้

---

⚡ ตรงนี้พี่ขอแทรกนิดหนึ่งนะครับ

ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้วยังรู้สึกมึนๆ หรืออยากหาคนช่วย [รับทำวิจัย] แบบมืออาชีพ ที่การันตีผลงาน ทักหาพี่ได้เลยนะครับ

---

3️⃣ แบบสอบถามยาวเกิน = ข้อมูลพัง

พี่เจอมาเยอะมากครับ
แบบสอบถาม 8–10 หน้า
ผู้ตอบยังไม่ถึงครึ่งก็เริ่มติ๊กมั่วแล้ว 😅

จำไว้เลยนะครับ
⏱ เวลาที่คนยอมตอบแบบสอบถามจริงๆ = ประมาณ 20–25 นาที

หลักที่พี่ใช้เสมอ

• ไม่เกิน 3–4 หน้า A4
• ถ้าข้อไหนไม่ตรงวัตถุประสงค์ → ตัดทิ้ง
• อย่าเสียดายคำถามครับ เสียดายงานดีกว่า

แบบสอบถามที่สั้น แต่ตรงเป้า
ดีกว่ายาว แต่เอาไปใช้ไม่ได้ครับ

---

💡 มุมมองจากพี่

พี่เคยช่วยแก้งานวิจัยน้องคนหนึ่ง
แบบสอบถามยาว 72 ข้อ
สุดท้ายใช้วิเคราะห์จริงแค่ 38 ข้อ

พี่บอกน้องเขาไปตรงๆ ว่า

“ข้อที่ไม่ได้ใช้ วิเคราะห์ไม่ได้ = ภาระผู้ตอบ”

หลังปรับใหม่

• จำนวนข้อเหลือ
• ความเชื่อมั่น (Reliability) สูงขึ้น
• อาจารย์ที่ปรึกษาพยักหน้าทันทีครับ

นี่แหละครับ ความลับที่ไม่มีในตำรา
แบบสอบถามที่ดี = แบบที่ใช้จริงได้ทุกข้อ

---

🔎 สรุปสั้นๆ ให้จำง่ายครับ

• คำถามต้องสั้น ชัด ไม่กำกวม
• ต้องตรงกับชีวิตจริงของผู้ตอบ
• แบบสอบถามไม่ควรยาวเกิน 3–4 หน้า
• ตัดคำถามที่ไม่จำเป็นออก อย่าเสียดาย

ถ้าน้องทำได้ 3 ข้อนี้
งานวิจัยจะง่ายขึ้นเยอะมากครับ 💪

“แบบสอบถามไม่ผ่าน อาจารย์ทักไม่หยุด? ให้พี่ช่วยออกแบบและตรวจสอบก่อนเก็บข้อมูลจริงครับ”

❓ FAQ คำถามที่พบบ่อย