แต่ถ้า "ไม่มีเวลา" ให้เราช่วยดูแลให้ไหม?
น้องๆ เคยไหมครับ…
เรียนเศรษฐศาสตร์แล้วรู้สึกว่า
“ทำไมแต่ละทฤษฎีพูดไม่เหมือนกัน?”
“อันนี้รัฐต้องแทรกแซง อันนั้นบอกอย่าไปยุ่ง”
“แล้วสุดท้าย เราควรเชื่อใคร?”
พี่บอกตรงนี้เลยครับ 👉 ไม่ใช่น้องไม่เก่ง แต่เพราะยังไม่เห็นภาพรวมของ ‘ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์’
บทความนี้พี่จะพาน้องๆ ทำความเข้าใจทฤษฎีเศรษฐศาสตร์แบบเป็นระบบ
-
ไม่ท่อง
-
ไม่มั่ว
-
ไม่สับสน
อ่านจบแล้ว น้องๆ จะ “เลือกใช้ทฤษฎีได้ถูกบริบท” ทั้งในการเรียน การสอบ และการทำวิจัยครับ
ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์ คืออะไร?
พี่ขอสรุปให้เข้าใจง่ายแบบภาษาคนก่อนนะครับ
ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์
คือกรอบแนวคิดในสังคมศาสตร์ที่ใช้
-
อธิบายการผลิต
-
การกระจาย
-
และการบริโภคสินค้าและบริการ
พูดง่ายๆ คือ
เป็นเครื่องมือที่ช่วยอธิบายว่า
“คนตัดสินใจทางเศรษฐกิจยังไง”
และ
“การตัดสินใจนั้นส่งผลต่อระบบเศรษฐกิจอย่างไร” ครับ
ทำไมต้องมีหลายทฤษฎี?
คำถามนี้ดีมากครับน้องๆ 😄
เพราะ
-
เศรษฐกิจไม่เหมือนกันทุกยุค
-
ปัญหาไม่เหมือนกันทุกประเทศ
-
มนุษย์ไม่ได้คิดเหมือนกันทุกคน
ดังนั้น
👉 แต่ละทฤษฎีจึงมองเศรษฐกิจจากมุมที่ต่างกัน
ไม่มีทฤษฎีไหน “ถูกทุกสถานการณ์” ครับ
ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์สำคัญที่ควรรู้
พี่คัดมาให้เฉพาะตัวหลักที่ใช้บ่อยในตำราและงานวิจัยนะครับ
1️⃣ ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์แบบคลาสสิก
แนวคิดหลักคือ
-
ตลาดสามารถควบคุมตัวเองได้
-
คนแสวงหาประโยชน์ส่วนตน → เกิดประโยชน์ส่วนรวม
หัวใจคือ
“ปล่อยให้ตลาดทำงาน แล้วทรัพยากรจะถูกจัดสรรอย่างมีประสิทธิภาพ”
เหมาะกับบริบท
-
ตลาดเสรี
-
รัฐแทรกแซงน้อย
2️⃣ ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์แบบเคนส์
เกิดขึ้นจากช่วงเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่
แนวคิดหลักคือ
-
ตลาดไม่ได้ฟื้นตัวเองเสมอไป
-
รัฐต้องเข้ามากระตุ้นเศรษฐกิจ
เช่น
-
การใช้จ่ายภาครัฐ
-
นโยบายการคลังและการเงิน
สรุปง่ายๆ คือ
“ถ้าปล่อยตลาดอย่างเดียว เศรษฐกิจอาจทรุดยาว” ครับ
3️⃣ ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์นีโอคลาสสิก
ทฤษฎีนี้เน้น
-
การตัดสินใจอย่างมีเหตุผล
-
ประโยชน์สูงสุดของแต่ละบุคคล
มองว่า
-
ตลาดคือกลไกที่มีประสิทธิภาพที่สุด
-
ราคาเป็นตัวสะท้อนข้อมูล
ทฤษฎีนี้ถูกใช้เยอะมาก
👉 ในการวิเคราะห์พฤติกรรมผู้บริโภคและธุรกิจครับ
4️⃣ ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์มาร์กซิสต์
มองเศรษฐกิจผ่านเลนส์
-
ความขัดแย้งทางชนชั้น
-
โครงสร้างอำนาจ
เชื่อว่า
-
ระบบทุนนิยมเอื้อให้เกิดการเอารัดเอาเปรียบ
-
ความไม่เท่าเทียมเป็นปัญหาเชิงโครงสร้าง
ทฤษฎีนี้มักใช้
👉 วิเคราะห์ความเหลื่อมล้ำและแรงงานครับ
5️⃣ ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์ออสเตรีย
แนวคิดหลักคือ
-
ตลาดมีประสิทธิภาพโดยธรรมชาติ
-
รัฐไม่ควรแทรกแซงมากเกินไป
เน้น
-
เสรีภาพของปัจเจก
-
กระบวนการตลาดตามธรรมชาติ
มักใช้ในบริบท
-
วิพากษ์นโยบายรัฐ
-
วิเคราะห์ผลเสียของการแทรกแซงครับ
⚡ พี่ขอแทรกนิดหนึ่งนะครับ
ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้วยังรู้สึกว่า “เลือกทฤษฎีไม่ถูก” หรืออยากให้คนช่วยวางกรอบแนวคิดงานเขียน งานเรียน หรือ [รับทำวิจัย] โดยเลือกใช้ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์ให้ตรงประเด็น พี่ช่วยได้นะครับ จะได้ไม่หลงทางตั้งแต่ต้น
ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์ เอาไปใช้ทำอะไรได้บ้าง?
พี่สรุปให้เห็นภาพชัดๆ ครับ
-
ใช้วิเคราะห์ปัญหาเศรษฐกิจ
-
ใช้ออกแบบนโยบายรัฐ
-
ใช้วางกลยุทธ์ธุรกิจ
-
ใช้เป็นกรอบแนวคิดในงานวิจัย
จำไว้นะครับ
ทฤษฎี = แว่นตา
ใส่แว่นคนละอัน ก็เห็นเศรษฐกิจคนละแบบครับ
💡 มุมมองจากพี่ (ประสบการณ์ 15 ปี)
พี่เจอนักศึกษาหลายคนครับ
ตอบคำถามได้หมด
แต่ใช้ทฤษฎีผิดบริบท
เช่น
-
วิเคราะห์รัฐสวัสดิการ แต่ใช้ทฤษฎีตลาดเสรี
-
วิเคราะห์แรงงาน แต่ไม่แตะมาร์กซิสต์เลย
ผลคือ
👉 งานดูไม่แน่น
พี่จึงย้ำเสมอว่า
เข้าใจทฤษฎีไม่พอ ต้องรู้ว่า “ควรใช้ตอนไหน” ด้วยครับ
Summary: สรุปให้เข้าใจใน 1 นาที
-
ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์คือกรอบอธิบายการทำงานของเศรษฐกิจ
-
แต่ละทฤษฎีมองโลกคนละมุม
-
ไม่มีทฤษฎีไหนถูกเสมอ แต่ทุกทฤษฎีมีประโยชน์
-
การเลือกใช้ให้เหมาะ = งานดูเป็นมืออาชีพขึ้นทันที
“เลือกทฤษฎีผิด งานวิจัยทั้งเล่มอาจพัง ให้พี่ช่วยวางกรอบเศรษฐศาสตร์ให้ตรงโจทย์ ปรึกษาฟรีครับ”
FAQ: คำถามที่น้องๆ ถามบ่อย
ไม่จำเป็นครับ แต่ต้องเข้าใจแก่นของแต่ละทฤษฎี
ได้ครับ ถ้าอธิบายเหตุผลชัดเจน
ขึ้นกับโจทย์วิจัยครับ ไม่มีกฎตายตัว
กระทบแน่นอนครับ เพราะกรอบคิดจะเพี้ยนตั้งแต่ต้น