น้องๆ เคยไหมครับ…ทำแบบสอบถามเสร็จแล้วส่งอาจารย์ด้วยความมั่นใจ
แต่โดนถามกลับว่า

“ข้อคำถามข้อนี้มันวัดอะไรแน่?” 😅

โอ๊ย…เหมือนโดนตบเบาๆ กลางใจครับ

ซึ่งหนึ่งในตัวช่วยสำคัญที่นักวิจัยต้องรู้เลยก็คือ Item-total correlation
วันนี้พี่จะอธิบายแบบง่ายที่สุด สไตล์พี่สอนน้อง อ่านจบคือเข้าใจทันทีครับ

Item-total correlation คืออะไร? (แบบเข้าใจง่าย)

Item-total correlation คือ
👉 “ค่าที่บอกว่าข้อคำถามแต่ละข้อ สอดคล้องกับคะแนนรวมของแบบสอบถามแค่ไหน” ครับ

พูดง่ายๆ คือ…

• ถ้าข้อนี้ตอบแล้วไปทางเดียวกับภาพรวม → ถือว่าดี
• ถ้าข้อนี้ตอบแล้วหลุดโลกไม่เข้าพวก → ต้องระวังครับ

ค่า Item-total correlation ดูยังไง?

ค่าจะอยู่ระหว่าง -1 ถึง 1 ครับ

✅ ค่าเป็นบวก (0 ถึง 1)

หมายถึง ข้อคำถามข้อนั้น “ไปในทิศทางเดียวกับคะแนนรวม”

เช่น ถ้าคนตอบมีความพึงพอใจสูง
ข้อนี้ก็ควรได้คะแนนสูงเหมือนกันครับ

👉 แบบนี้คือข้อคำถามคุณภาพดีครับ

❌ ค่าเป็นลบ (-1 ถึง 0)

อันนี้ต้องหยุดเลยครับ

เพราะมันหมายถึง ข้อคำถามข้อนี้ “สวนทางกับแบบสอบถามทั้งหมด”

เหมือนทุกคนตอบว่าชอบหมด
แต่ข้อนี้กลับตอบไม่ชอบซะงั้น

👉 อาจเป็นคำถามกลับด้าน หรือเขียนผิดความหมายครับ

😶 ค่าใกล้ศูนย์ (ประมาณ 0)

แปลว่า “ไม่เกี่ยวอะไรกับคะแนนรวมเลย”

ข้อคำถามนี้อาจไม่ได้วัดสิ่งเดียวกับข้ออื่นๆ
หรืออาจทำให้แบบสอบถามหลวมๆ ไม่แน่นครับ

ใช้ Item-total correlation ทำอะไรได้บ้าง?

1. หา “ข้อคำถามที่ไม่เข้าพวก”

ถ้าข้อไหนมีค่า Item-total correlation ต่ำมาก
พี่แนะนำว่าให้พิจารณาเลยครับว่า…

• ข้อนี้วัดตรงกับตัวแปรไหม
• คำถามกำกวมไหม
• คนตอบเข้าใจผิดหรือเปล่า

ข้อแบบนี้มักถูกตัดออกเพื่อเพิ่มคุณภาพครับ

2. ช่วยเพิ่มความน่าเชื่อถือของแบบสอบถาม

แบบสอบถามที่มีข้อคำถามสัมพันธ์กับคะแนนรวมดี
จะทำให้เครื่องมือดู “น่าเชื่อถือ” มากขึ้นครับ

พูดง่ายๆ คือ แบบสอบถามมีความสอดคล้อง วัดได้ตรงเป้า ไม่มั่วครับ

ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้วยังรู้สึกมึนๆ หรืออยากหาคนช่วย [รับทำวิจัย] แบบมืออาชีพ ที่การันตีผลงาน ทักหาพี่ได้เลยนะครับ

มุมมองจากพี่ (ประสบการณ์ 15 ปี)

พี่เคยเจอน้องคนนึงครับ ทำแบบสอบถามมา 40 ข้อ
ดูเผินๆ ดีมาก

แต่พอเช็ก Item-total correlation เจอว่า…

• มี 6 ข้อค่าติดลบ
• อีก 5 ข้อค่าใกล้ศูนย์

พี่ถามน้องว่า “เคยลองอ่านเองไหมว่ามันหลุดจากตัวแปรหรือเปล่า”

สรุปคือ น้องไปก็อปคำถามจากงานเก่า
แต่ไม่ได้ปรับให้เข้ากับบริบทตัวเองครับ 😅

พอแก้ใหม่ ค่า Cronbach’s Alpha ดีขึ้นทันที
อาจารย์ชมเลยครับ

👉 เพราะฉะนั้น Item-total correlation คือด่านแรกที่ช่วยเซฟงานทั้งเล่มครับ

บทสรุป

• Item-total correlation คือค่าที่บอกว่าข้อคำถามสัมพันธ์กับคะแนนรวมแค่ไหนครับ
• ค่าเป็นบวกสูง → ข้อคำถามดี วัดตรงกับข้ออื่นครับ
• ค่าติดลบหรือใกล้ศูนย์ → ข้อคำถามอาจหลุด ต้องรีบตรวจครับ
• ใช้เพื่อคัดข้อคำถามคุณภาพต่ำ และเพิ่มความน่าเชื่อถือของแบบสอบถามครับ
• เช็กให้ดี งานวิจัยจะผ่านง่ายขึ้นเยอะครับ

📌 “Item-total correlation ต่ำ งานวิจัยเสี่ยงพัง! ให้พี่ช่วยวิเคราะห์แบบสอบถามและ SPSS ได้ฟรีครับ”

❓ FAQ (คำถามที่พบบ่อย)