แต่ถ้า "ไม่มีเวลา" ให้เราช่วยดูแลให้ไหม?
น้องๆ เคยไหมครับ…
กำลังทำหนังสือเรียน หรือเขียนเอกสารขอตำแหน่งทางวิชาการอยู่ดีๆ
อยู่ๆ มีคนทักมาว่า…
“รูปนี้เอามาจากไหนครับ? ขออนุญาตหรือยัง?”
โอ้โห…หัวใจจะวายครับ 😅
เพราะเรื่อง ลิขสิทธิ์รูปภาพ นี่แหละ เป็นกับดักอันดับต้นๆ ที่นักวิชาการหลายคนพลาดแบบไม่ตั้งใจครับ
วันนี้พี่จะพาน้องๆ มาดูแบบเข้าใจง่ายเลยว่า
ตรวจสอบรูปภาพก่อนใช้ยังไงให้ปลอดภัย ไม่เสี่ยงโดนร้องเรียนครับ
1. ใช้ Google Reverse Image Search เช็กที่มาของภาพครับ
พี่แนะนำว่า ก่อนหยิบรูปมาใช้ ลองเอารูปนั้นไปค้นแบบย้อนกลับดูครับ
เพราะเราจะรู้เลยว่า…
- รูปนี้มาจากเว็บไหน
- มีเจ้าของไหม
- ถูกใช้ในเชิงพาณิชย์หรือเปล่า
ง่ายๆ แค่ลากรูปไปใส่ Google ก็รู้เรื่องครับ
2. สังเกตลายน้ำ หรือประกาศลิขสิทธิ์บนภาพครับ
บางรูปมีตัวหนังสือเล็กๆ หรือสัญลักษณ์ © อยู่มุมภาพ
อันนี้คือสัญญาณชัดเลยครับว่า
“นี่ของเขานะ ห้ามใช้มั่วๆ”
ถ้าเห็นลายน้ำ พี่บอกเลย…อย่าเสี่ยงครับ
3. ติดต่อเจ้าของลิขสิทธิ์ตรงๆ ไปเลยครับ
ถ้าน้องๆ อยากใช้ภาพนั้นจริงๆ
วิธีที่ชัวร์สุดคือ “ขออนุญาต” ครับ
อาจส่งอีเมลไปหาเจ้าของภาพ หรือองค์กรที่ถือสิทธิ์
บางทีเขาอนุญาตง่ายมาก แค่ขอเครดิตให้ถูกต้องครับ
4. เลือกใช้ภาพที่มี Creative Commons License ครับ
รูปจำนวนมากในโลกออนไลน์เปิดให้ใช้ได้
ภายใต้เงื่อนไข Creative Commons เช่น
- ใช้ได้แต่ต้องใส่เครดิต
- ใช้ได้เฉพาะงานไม่แสวงหากำไร
- ห้ามดัดแปลง
พี่แนะนำว่า อ่านเงื่อนไขให้ครบก่อนใช้นะครับ
ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้วยังรู้สึกมึนๆ หรืออยากหาคนช่วย [รับทำวิจัย] แบบมืออาชีพ ที่การันตีผลงาน ทักหาพี่ได้เลยนะครับ
5. ใช้ภาพจากเว็บที่แจกฟรีแบบถูกลิขสิทธิ์ครับ
พี่บอกเลยว่า เดี๋ยวนี้มีเว็บแจกภาพฟรีเยอะมาก
เช่นภาพแนวการศึกษา อินโฟกราฟิก หรือรูปประกอบบทความ
ข้อดีคือ…ใช้ได้แบบสบายใจ ไม่ต้องลุ้นครับ
💡 มุมมองจากพี่ (ประสบการณ์ 15 ปี)
พี่เคยเจอเคสจริงครับ
อาจารย์ท่านหนึ่งส่งเอกสารขอตำแหน่งไปแล้ว
แต่ดันใช้รูปจาก Google แบบไม่เช็กที่มา
ผลคือ…
โดนร้องเรียนเรื่องลิขสิทธิ์ ต้องแก้เอกสารใหม่ทั้งชุด เสียเวลาเป็นเดือนครับ 😓
ตั้งแต่นั้นพี่เลยย้ำกับลูกศิษย์เสมอว่า
“รูปเดียว อาจทำให้งานทั้งเล่มพังได้”
ตรวจสอบก่อนใช้ทุกครั้งนะครับ
สรุป
น้องๆ จำง่ายๆ เลยครับ
ก่อนใช้รูปภาพในหนังสือเรียนหรือผลงานวิชาการ ต้องเช็กให้ชัวร์ว่า
- รู้แหล่งที่มาของภาพ
- ไม่มีลายน้ำหรือประกาศห้ามใช้
- ขออนุญาตเจ้าของได้ยิ่งดี
- เลือกภาพ Creative Commons หรือเว็บแจกฟรี
- กันไว้ดีกว่าแก้ทีหลังครับ
ทำถูกตั้งแต่แรก งานเราจะปลอดภัยและดูมืออาชีพมากครับ
📌 “กลัวใช้รูปผิดลิขสิทธิ์ในงานวิจัย? ให้พี่ช่วยตรวจสอบได้ครับ ปรึกษาฟรีที่ Line เลย!”
FAQ (คำถามที่พบบ่อย)
ไม่ได้ครับ เพราะ Google เป็นแค่แหล่งค้นหา ไม่ได้แปลว่ารูปนั้นฟรีครับ
ไม่เสมอครับ ต้องดูว่าเจ้าของอนุญาตหรือไม่ครับ
คือใบอนุญาตที่ให้ใช้รูปได้ภายใต้เงื่อนไข เช่น ต้องใส่เครดิตหรือห้ามใช้เชิงพาณิชย์ครับ
ยังมีโอกาสผิดครับ โดยเฉพาะถ้าเผยแพร่สู่สาธารณะครับ
ใช้ภาพจากเว็บแจกฟรี หรือทำภาพเองครับ ชัวร์สุดครับ