แต่ถ้า "ไม่มีเวลา" ให้เราช่วยดูแลให้ไหม?
น้องๆ เคยไหมครับ
เปิด SPSS มากด Chi-Square ตามเพื่อน
พออาจารย์ถามว่า
“เลือกใช้สถิตินี้เพราะอะไร?”
…เงียบทั้งห้อง 😅
พี่บอกเลยครับ
CHI-SQUARE ไม่ยาก แต่คนใช้พลาดกันเยอะมาก
เพราะเข้าใจแค่ “กดได้” แต่ไม่เข้าใจ “ใช้ทำไม”
บทความนี้พี่จะสรุปให้แบบคนทำงานจริง
10 แนวคิดการใช้ CHI-SQUARE SPSS
ที่ใช้แล้วไม่โดนอาจารย์ยิงคำถามจนจุกครับ
CHI-SQUARE คืออะไร (แบบไม่ปวดหัว)
พูดง่ายๆ นะครับ
CHI-SQUARE ใช้ตรวจว่า
ตัวแปรเชิงกลุ่ม 2 ตัว มีความสัมพันธ์กันไหม
เช่น
- เพศ ✖️ พฤติกรรม
- ระดับการศึกษา ✖️ ความคิดเห็น
- อาชีพ ✖️ การตัดสินใจ
ถ้าเป็นตัวเลขเฉลี่ย → ไม่ใช่ทางนี้ครับ
10 แนวคิดการใช้ CHI-SQUARE SPSS ที่ใช้งานได้จริง
1. ใช้กับ “ข้อมูลกลุ่ม” เท่านั้น
พี่เน้นมากครับ
CHI-SQUARE ใช้กับ
- เพศ
- ระดับ
- ประเภท
ถ้าเป็นคะแนนเฉลี่ย อย่าฝืนครับ ผิดตั้งแต่ต้น
2. ตารางต้องเป็น Cross Tab เสมอ
ก่อนกดสถิติ
ถามตัวเองก่อนครับ
ข้อมูลเราเอามาไขว้เป็นตารางได้ไหม?
ถ้าไขว้ไม่ได้
CHI-SQUARE ใช้ไม่ได้ครับ
3. ห้ามมี Expected Count ต่ำเกิน
กฎทองคือ
ค่า Expected Count ต้องไม่ต่ำกว่า 5 มากเกินไป
ถ้าต่ำ
พี่แนะนำว่า
- รวมกลุ่มใหม่
- หรือเปลี่ยนสถิติ
ฝืนใช้ = โดนทักแน่นอนครับ
4. อย่าดูแค่ค่า Sig.
หลายคนเห็น
Sig. < .05
แล้วดีใจ
แต่พี่บอกเลยครับ
ต้องดูบริบทด้วย
ไม่ใช่แค่ “สัมพันธ์” แต่ต้อง “สมเหตุสมผล” ด้วยครับ
5. เขียนสมมติฐานให้ตรงกับ CHI-SQUARE
H₀ ต้องเป็น
ตัวแปร X และ Y ไม่มีความสัมพันธ์กัน
ถ้าเขียนเป็น “มีผลต่อ”
อาจารย์จับได้ทันทีครับ
⚡ ขอแทรกตรงนี้นิดนึงนะครับ
ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้วยังงง หรืออยากมีคนช่วยดูผล [รับทำวิจัย] และวิเคราะห์ SPSS แบบมืออาชีพ ที่อธิบายให้อาจารย์ฟังได้ ทักพี่ได้เลยนะครับ
6. ระวังการแปลผลเกินจริง
CHI-SQUARE บอกได้แค่ว่า
มีความสัมพันธ์
ไม่ได้บอกว่าใครเป็นสาเหตุ
อันนี้พลาดกันเยอะมากครับ
7. ใช้ Fisher’s Exact เมื่อกลุ่มเล็ก
ถ้าข้อมูลน้อย
SPSS จะเด้ง Fisher’s Exact มาให้
พี่แนะนำว่า
ใช้เลยครับ ไม่ผิด
อาจารย์ยังชอบด้วยครับ
8. เขียนรายงานให้ครบ 3 อย่าง
เวลาเขียนผล
อย่าลืมครับ
- ค่า Chi-Square
- ค่า df
- ค่า Sig.
ขาดอย่างใดอย่างหนึ่ง
ถือว่ายังไม่สมบูรณ์ครับ
9. อย่าใช้เพราะ “เพื่อนใช้”
พี่พูดตรงๆ นะครับ
SPSS ไม่ใช่เมนูร้านข้าว
เลือกเพราะเหมาะ
ไม่ใช่เพราะคนนั่งข้างๆ กดครับ
10. ถ้าอธิบายไม่ได้ แปลว่ายังไม่เข้าใจ
พี่มีหลักง่ายๆ ครับ
ถ้าน้องอธิบายผลให้เพื่อนฟังไม่ได้
อย่าเพิ่งส่งอาจารย์
เพราะอาจารย์จะถามลึกกว่านั้นครับ
💡 มุมมองจากพี่ (ประสบการณ์ 15 ปี)
พี่เคยเจองานหนึ่ง
ใช้ CHI-SQUARE ถูกทุกขั้นตอน
แต่ “ตก”
เหตุผลคือ
น้องเขียนว่า
เพศมีผลต่อพฤติกรรม
พี่แก้คำเดียวเป็น
เพศมีความสัมพันธ์กับพฤติกรรม
งานผ่านทันทีครับ
วิจัยแพ้ชนะกันที่ “คำ” จริงๆ ครับ
สรุปให้น้องๆ เข้าใจ
- CHI-SQUARE ใช้ไม่ยาก แต่ต้องใช้ให้ถูก
- ใช้กับข้อมูลกลุ่มเท่านั้น
- ดู Sig. อย่างเดียวไม่พอ
- ถ้าอธิบายได้ งานจะผ่านง่ายครับ
กด SPSS ได้ แต่ไม่มั่นใจ? ให้พี่ช่วยวิเคราะห์ CHI-SQUARE จนตอบอาจารย์ได้ครับ ปรึกษาฟรี
FAQ ที่น้องๆ ถามบ่อย
A: ได้ครับ ถ้าจัดเป็นกลุ่ม ไม่ใช้ค่าเฉลี่ย
A: รวมกลุ่มใหม่ หรือใช้ Fisher’s Exact ครับ
A: ได้ แต่ต้องดูเงื่อนไขให้ครบครับ