Intro: น้องๆ เคยไหมครับ…

วิเคราะห์ข้อมูลเสร็จปุ๊บ กด Chi-Square ใน SPSS ปั๊บ…
Error เด้ง! ค่าไม่ผ่าน! อาจารย์วงแดง! 😭
พี่บอกเลยครับ ปัญหา Chi-Square เป็นหนึ่งใน “กับดักงานวิจัย” ที่น้องๆ เจอกันแทบทุกคนครับ

บทความนี้พี่จะพาน้องๆ ไปรู้จัก 7 วิธีแก้ไขปัญหา Chi-Square แบบเข้าใจง่าย ไม่ต้องท่องสูตร ไม่ต้องปวดหัว อ่านจบเอาไปใช้ได้ทันทีครับ

7 วิธีแก้ไขปัญหา Chi-Square ที่พี่อยากบอกน้องๆ มากที่สุดครับ

1️⃣ ตรวจ Cell ที่ Expected Count ต่ำกว่า 5 ก่อนเลยครับ

ปัญหาคลาสสิกอันดับหนึ่งครับ
ถ้า Expected Count < 5 เกิน 20% ของ Cell
Chi-Square = ❌ ไม่ผ่านทันที

👉 พี่แนะนำว่า

• รวมกลุ่มข้อมูลที่ใกล้เคียงกัน
• ลดจำนวน Category ที่ไม่จำเป็นครับ

2️⃣ ขนาดกลุ่มตัวอย่างเล็กเกินไป

บางทีน้องๆ ทำถูกทุกอย่าง แต่ n น้อยเกิน ครับ
Chi-Square ชอบข้อมูลเยอะๆ ถ้ากลุ่มตัวอย่างน้อย ผลจะเพี้ยนง่ายครับ

👉 ทางแก้

• เพิ่มจำนวนกลุ่มตัวอย่าง
• หรือเปลี่ยนสถิติครับ

3️⃣ เลือกสถิติผิดชีวิตเปลี่ยนครับ

อันนี้เจอบ่อยมากครับ
ข้อมูลเป็น Nominal แต่ดันเอาไปใช้กับสถิติที่ไม่เหมาะ

👉 พี่เตือนเสมอ

• Chi-Square ใช้กับ ข้อมูลเชิงกลุ่ม (Categorical) เท่านั้นครับ
• ถ้าเป็นกลุ่มเล็กมาก → ใช้ Fisher’s Exact Test แทนครับ

4️⃣ มี Cell ว่าง (Zero Cell)

บางช่องไม่มีข้อมูลเลย แบบนี้ Chi-Square จะงอแงทันทีครับ

👉 วิธีแก้

• รวม Category
• หรือออกแบบแบบสอบถามใหม่ให้สมดุลมากขึ้นครับ

5️⃣ ตัวแปรไม่เป็นอิสระต่อกัน

Chi-Square ต้องการ Independence ครับ
ถ้าตัวแปรเกี่ยวข้องกันตั้งแต่ต้น ผลจะไม่แฟร์ครับ

👉 พี่แนะนำว่า

• เช็กนิยามตัวแปรในบทที่ 3 ให้ชัด
• อย่าจับ “พี่น้องฝาแฝด” มาทดสอบความสัมพันธ์กันครับ 😅

6️⃣ อ่าน Output ผิด ชีวิตพังได้นะครับ

หลายคนดูแค่ Sig. แล้วสรุปเลย
แต่ลืมดู Assumption Table

👉 พี่บอกเลย

• ดู Expected Count
• ดู Pearson Chi-Square ให้ครบก่อนสรุปครับ

7️⃣ รู้ว่าไม่ผ่าน แต่ยังดื้อใช้ต่อ

อันนี้พี่เจอมาเยอะสุดครับ
Chi-Square ไม่ผ่าน แต่ยังเขียนผลต่อ… อาจารย์อ่านปุ๊บรู้ทันทีครับ

👉 ถ้าไม่ผ่านจริง

• เปลี่ยนสถิติ
• หรืออธิบายเหตุผลเชิงวิชาการให้ชัดครับ

📌 ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้วยังรู้สึกมึนๆ หรืออยากหาคนช่วย [รับทำวิจัย] แบบมืออาชีพ ที่การันตีผลงาน ทักหาพี่ได้เลยนะครับ

💡 มุมมองจากพี่ (ประสบการณ์ 15 ปี)

พี่เคยเจอเคสน้อง ป.โท ทำ Chi-Square ไม่ผ่านเกือบทุกตัว
อาจารย์บอกว่า “ข้อมูลใช้ไม่ได้”
พี่ลองไล่ดูจริงๆ แค่ Expected Count ต่ำเพราะกลุ่มย่อยเยอะเกิน

พอพี่ช่วยรวม Category ใหม่
Chi-Square ผ่านทันทีครับ
บทเรียนคือ ไม่ใช่ข้อมูลไม่ดี แต่เราใช้สถิติไม่เป็น ครับ

งานวิจัยไม่ใช่เรื่องอัจฉริยะครับ
แต่คือความละเอียด + ความรับผิดชอบครับ

สรุปส่งท้ายจากพี่ครับ

• Chi-Square ไม่ผ่าน ไม่ได้แปลว่างานพังครับ
• ปัญหาส่วนใหญ่มาจาก Cell, Sample Size และการเลือกสถิติครับ
• แก้ให้ถูกจุด งานก็ผ่านได้สบายครับ

ใจเย็นๆ นะครับ งานวิจัยมันไม่ได้อยากฆ่าเรา…
มันแค่อยากให้เราเข้าใจมันครับ 😄

“Chi-Square ไม่ผ่าน อย่าเสี่ยงส่งมั่ว! ให้พี่ช่วยวิเคราะห์ SPSS แบบมืออาชีพ ปรึกษาฟรีครับ”

FAQ: คำถามที่น้องๆ ถามพี่บ่อยมากครับ