พี่ขอสารภาพตรงนี้เลยครับ ตลอด 15 ปีที่พี่เป็นที่ปรึกษาวิจัย พี่เจอ “บทที่ 4 พัง” เพราะเลือกสถิติผิด มากกว่างานค้างส่งอีกครับ

บางคนข้อมูลดี งานเก็บมาดี อาจารย์ก็ใจดี แต่… เลือกแบบทดสอบทางสถิติไม่ตรงกับคำถามวิจัย จบครับ กลับไปแก้ใหม่ทั้งบท

บทความนี้พี่จะพาน้องๆ ไปรู้จัก กลยุทธ์การเลือกแบบทดสอบทางสถิติที่เหมาะสมสำหรับการศึกษาวิจัย แบบเข้าใจง่าย สไตล์พี่สอนน้อง ไม่ต้องท่องสูตร แต่รู้ว่า “งานเรา ต้องใช้ตัวไหน” ครับ

กลยุทธ์การเลือกแบบทดสอบทางสถิติที่เหมาะสมสำหรับการศึกษาวิจัย (ฉบับคนไม่อยากแก้งาน)

1. เริ่มจากคำถามวิจัยก่อน อย่าเพิ่งเปิด SPSS ครับ

พี่แนะนำเลยว่า อย่าเพิ่งรีบเลือกสถิติ ให้ถามตัวเองก่อนว่า

“เรากำลังอยากรู้เรื่องอะไรจากงานวิจัยนี้?”

• อยากเปรียบเทียบไหม
• อยากดูความสัมพันธ์หรือเปล่า
• หรืออยากทำนายผล

คำถามวิจัยคือเข็มทิศครับ ถ้าเข็มทิศผิด ต่อให้สถิติสวยแค่ไหนก็หลงทางอยู่ดีครับ

2. ดูชนิดข้อมูลให้ชัด ไม่งั้นเลือกผิดตั้งแต่ต้น

อันนี้พี่เจอบ่อยมากครับ น้องๆ ชอบคิดว่า “ข้อมูลเป็นตัวเลข = ใช้ได้หมด” ❌

ลองเช็กก่อนนะครับว่า

• เป็นข้อมูลเชิงกลุ่ม (Nominal / Ordinal)
• หรือข้อมูลเชิงปริมาณ (Interval / Ratio)

เพราะชนิดข้อมูลนี่แหละครับ ที่เป็นตัวกำหนดว่า

ใช้ t-test / ANOVA / Chi-square / Correlation หรืออะไรดี

3. มีกี่กลุ่ม? ตอบตรงนี้ได้ สถิติก็เริ่มชัดแล้วครับ

พี่ถามลูกศิษย์เสมอว่า

“งานนี้เปรียบเทียบกี่กลุ่ม?”

• 2 กลุ่ม → มักหนีไม่พ้น t-test
• 3 กลุ่มขึ้นไป → มองไปที่ ANOVA
• ไม่ได้เปรียบเทียบ แต่ดูความสัมพันธ์ → Correlation หรือ Regression

ง่ายๆ เลยครับ นับกลุ่มให้ถูก สถิติก็มาเกินครึ่งแล้ว

4. อย่าลืมดูรูปแบบการวิจัย (อันนี้อาจารย์ชอบถาม!)

การออกแบบการวิจัยมีผลมากครับ

• Experimental
• Quasi-experimental
• Survey
• Case study

เช่น

• มีกลุ่มทดลอง-กลุ่มควบคุม → สถิติก็จะอีกแบบ
• วัดก่อน–หลัง → ต้องคิดเรื่อง Paired test

ตรงนี้ถ้าเลือกผิด บทที่ 3 กับบทที่ 4 จะตีกันเองครับ พี่เห็นมาเยอะแล้ว 😅

ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้วยังรู้สึกมึนๆ หรืออยากหาคนช่วย [รับทำวิจัย] แบบมืออาชีพ ที่การันตีผลงาน ทักหาพี่ได้เลยนะครับ
พี่ช่วยดูตั้งแต่คำถามวิจัย ยันเลือกสถิติให้ตรงกรรมการครับ

5. ปรึกษานักสถิติ ไม่ใช่เรื่องน่าอายครับ

พี่พูดตรงๆ เลยนะครับ

นักวิจัยเก่ง ≠ ต้องเก่งสถิติทุกคน

การปรึกษานักสถิติหรือที่ปรึกษางานวิจัย คือการลดความเสี่ยง ไม่ใช่การยอมแพ้
ดีกว่าเลือกเองแล้วโดนกรรมการถามว่า
“ทำไมถึงใช้สถิติตัวนี้ครับ?” แล้วตอบไม่ออกครับ 😅

💡 มุมมองจากพี่ (ประสบการณ์ 15 ปี)

พี่เคยเจอน้อง ป.โท คนหนึ่ง งานดีมาก เก็บข้อมูลครบ ใช้เวลาทำเป็นปี
แต่เลือก t-test ทั้งที่มีกลุ่ม 4 กลุ่ม

ผลคือ…

อาจารย์ให้แก้ใหม่ทั้งบทที่ 4

ถ้าวันนั้นน้องถามพี่ตั้งแต่แรก แก้แค่ 10 นาที แต่ต้องเสียเวลาเพิ่มอีก 2 เดือนครับ
บทเรียนคือ อย่าให้สถิติมาเป็นด่านสุดท้ายของชีวิตวิจัย นะครับ

สรุปส่งท้ายจากพี่

• เริ่มจากคำถามวิจัยก่อนเสมอ
• เช็กชนิดข้อมูลให้ชัด
• นับจำนวนกลุ่มให้ถูก
• ดูรูปแบบการวิจัยประกอบ
• ถ้าไม่มั่นใจ ปรึกษาคนมีประสบการณ์ครับ

งานวิจัยไม่ยาก ถ้าเราไม่แบกมันคนเดียวครับ ✌️

เลือกสถิติผิด = แก้งานยาว

FAQ: คำถามที่น้องๆ ถามพี่บ่อยมาก