แต่ถ้า "ไม่มีเวลา" ให้เราช่วยดูแลให้ไหม?
น้องๆ เคยไหมครับ…
อาจารย์สั่งว่า “ไปทำแบบสัมภาษณ์มา”
แต่ในหัวเรานี่ว่างเปล่าเหมือน Wi-Fi หลุดกลาง Zoom 😂
พี่เข้าใจเลยครับ เพราะการทำแบบสัมภาษณ์มันไม่ใช่แค่ “ตั้งคำถามอะไรก็ได้”
แต่มันคือหัวใจสำคัญของงานวิจัยเชิงคุณภาพเลยครับ
บทความนี้พี่จะพาน้องๆ ไปดูแบบง่ายๆ ว่า
จะทำแบบสัมภาษณ์ต้องเริ่มยังไง ทำให้ดูมืออาชีพ และเก็บข้อมูลได้จริง ครับ
1. เริ่มจาก “คำถามวิจัย” ก่อนเลยครับ
พี่แนะนำว่า ก่อนจะทำแบบสัมภาษณ์
ต้องตอบให้ได้ก่อนว่า…
👉 เรากำลังอยากรู้เรื่องอะไรในงานวิจัยนี้
เพราะถ้าคำถามวิจัยไม่ชัด
แบบสัมภาษณ์ก็จะหลุดประเด็นเหมือนถามไปเรื่อยครับ
2. เลือกผู้ให้สัมภาษณ์ให้ตรงจุด
ต่อมาคือการหาคนที่ใช่ครับ
เช่น
- ผู้เชี่ยวชาญในสาขา
- คนที่มีประสบการณ์ตรง
- กลุ่มเป้าหมายที่เกี่ยวข้องกับหัวข้อ
อย่าเลือกมั่วๆ นะครับ เดี๋ยวข้อมูลไม่ตอบโจทย์งานวิจัยครับ
3. เตรียม “คู่มือการสัมภาษณ์” ไว้ก่อนถามจริง
คู่มือสัมภาษณ์คือชุดคำถามหลักๆ ที่เราจะใช้เป็นแนวทางครับ
พี่แนะนำว่า
- ใช้คำถามปลายเปิด เช่น “เล่าให้ฟังหน่อยว่า…”
- ไม่ควรถามแบบตอบแค่ ใช่/ไม่ใช่
- เรียงคำถามจากง่ายไปลึก
แบบนี้จะทำให้สัมภาษณ์ไหลลื่นครับ
4. ตอนสัมภาษณ์จริง ต้องฟังให้มากกว่าพูดครับ
เวลาสัมภาษณ์ พี่อยากให้น้องๆ จำไว้เลยว่า
✅ ให้เกียรติผู้ให้ข้อมูล
✅ อย่าขัดจังหวะ
✅ จดบันทึกหรืออัดเสียง (ขออนุญาตก่อนนะครับ)
✅ เปิดโอกาสให้เขาพูดเต็มที่
บางที “คำตอบทองคำ” มักออกมาตอนเขาเล่าเพลินๆ ครับ 😄
ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้วยังรู้สึกมึนๆ หรืออยากหาคนช่วย [รับทำวิจัย] แบบมืออาชีพ ที่การันตีผลงาน ทักหาพี่ได้เลยนะครับ
5. หลังสัมภาษณ์ ต้องวิเคราะห์ข้อมูลต่อครับ
สัมภาษณ์เสร็จไม่ได้จบแค่นั้นนะครับ
ขั้นตอนต่อไปคือ
- ถอดเทปคำสัมภาษณ์
- จัดหมวดหมู่คำตอบ
- หา Theme หรือประเด็นสำคัญ
ตรงนี้แหละที่ทำให้งานวิจัยดูมีคุณภาพครับ
6. รายงานผลให้ชัดเจน อ่านแล้วเข้าใจง่าย
สุดท้ายคือการนำข้อมูลไปเขียนรายงานครับ
ต้องมีครบ
- คำถามวิจัย
- วิธีสัมภาษณ์
- ข้อค้นพบ
- ข้อสรุป
เขียนให้กระชับ แต่ชัดเจนครับ
💡 มุมมองจากพี่ (ประสบการณ์ 15 ปี)
พี่เคยเจอน้องคนนึงทำแบบสัมภาษณ์มา 20 ข้อ
แต่คำถามคือ…ถามเหมือนแบบสอบถามหมดเลยครับ 😂
อาจารย์บอกทันทีว่า
“นี่มันไม่ใช่สัมภาษณ์เชิงลึกนะ”
เทคนิคลับของพี่คือ
👉 ถามแค่ 6–8 คำถามหลักพอ
แต่เตรียม “คำถามต่อยอด” ไว้เยอะๆ
เพราะสัมภาษณ์ที่ดี ไม่ได้อยู่ที่จำนวนข้อ
แต่อยู่ที่ความลึกของคำตอบครับ
สรุปสั้นๆ ให้จำง่าย
การทำแบบสัมภาษณ์วิจัยไม่ยากครับ ถ้าจับหลักได้
- เริ่มจากคำถามวิจัย
- เลือกผู้ให้ข้อมูลให้ตรง
- เตรียมคู่มือสัมภาษณ์
- ฟังให้มากกว่าพูด
- วิเคราะห์ข้อมูลหลังสัมภาษณ์
- รายงานผลอย่างเป็นระบบ
น้องๆ ทำได้แน่นอนครับ พี่เอาใจช่วยครับ
📌 “ทำแบบสัมภาษณ์ไม่มั่นใจ? งานวิจัยมันยาก ให้พี่ช่วยไหมครับ ปรึกษาฟรีได้ที่ Line เลยครับ”
FAQ (คำถามที่พบบ่อย)
A: โดยทั่วไป 6–10 ข้อกำลังดีครับ เน้นคำถามลึกมากกว่าปริมาณครับ
A: ใช้ได้เล็กน้อยครับ แต่ควรเน้นคำถามปลายเปิดเพื่อให้ได้ข้อมูลเชิงลึกครับ
A: แนะนำครับ แต่ต้องขออนุญาตผู้ให้สัมภาษณ์ก่อนเสมอครับ
A: จำเป็นมากครับ เพราะเป็นหลักฐานข้อมูลสำคัญในการวิเคราะห์ครับ
A: ได้เลยครับ พี่ดูแลให้ครบตั้งแต่แบบสัมภาษณ์จนงานผ่านครับ