น้องๆ เคยเจอไหม… ค่า r ออกมาต่ำ แล้วใจมันร่วง 📉

พี่เชื่อเลยว่าน้องๆ สายวิจัยหลายคนต้องเคยเจอโมเมนต์นี้ครับ

“คำนวณ Pearson’s r เสร็จแล้ว… เอ๊ะ ทำไมมันต่ำจัง?”

บางคนถึงขั้นคิดว่า งานพังแล้วหรือเปล่า 😅
ใจเย็นก่อนครับ บทความนี้พี่จะพาน้องๆ เข้าใจให้ชัดว่า ค่า r ต่ำ หมายความว่ายังไง, ส่งผลอะไรกับการแปลผลวิจัย และควรรับมือยังไงแบบมืออาชีพ ไม่โดนกรรมการซักจนเหงื่อตกครับ

ค่า r คืออะไร? (สรุปแบบคนไม่อยากปวดหัว)

ค่า Pearson’s Correlation Coefficient (r) คือค่าที่ใช้วัดว่า

“ตัวแปรสองตัวมันเดินไปด้วยกันมากแค่ไหน” ครับ

ค่าจะอยู่ระหว่าง -1 ถึง +1

• เครื่องหมาย (+ / -) บอก ทิศทาง
• ค่าสัมบูรณ์ (ขนาดของตัวเลข) บอก ความแรง ของความสัมพันธ์ครับ

เกณฑ์แปลค่า r ที่นักวิจัยใช้กันบ่อย

พี่สรุปให้เข้าใจง่ายๆ แบบไม่ต้องเปิดตำราเลยครับ

ความสัมพันธ์เชิงบวก

• r > 0.70 → ความสัมพันธ์ระดับมาก
• r = 0.50 – 0.70 → ระดับปานกลาง
• r < 0.50 → ระดับอ่อนแอ

ความสัมพันธ์เชิงลบ

• r < -0.70 → ความสัมพันธ์เชิงลบระดับมาก
• r = -0.50 ถึง -0.70 → ระดับปานกลาง
• r > -0.50 → ระดับอ่อนแอ

👉 สังเกตนะครับ ค่า r ต่ำ ไม่ได้แปลว่า “ผิด” แต่มันแปลว่า ความสัมพันธ์ไม่แรง เท่านั้นเองครับ

แล้ว “ค่า r ต่ำ” จริงๆ มันกำลังบอกอะไรเรา?

ถ้า Pearson’s r ออกมาต่ำ (เช่น 0.2 หรือ -0.3) สิ่งที่มันกำลังสื่อคือ

• ตัวแปรทั้งสอง ไม่ได้สัมพันธ์กันชัดเจน
• การเปลี่ยนแปลงของตัวแปรหนึ่ง อธิบายอีกตัวได้ไม่มาก
• อาจมี ตัวแปรอื่นแอบสำคัญกว่า แต่เรายังไม่ได้เอามาใส่โมเดลครับ

พี่ชอบอธิบายให้น้องฟังแบบนี้

“มันไม่ใช่ว่าไม่เกี่ยวกันเลย แต่มันเกี่ยวกันนิดเดียว แบบทักไลน์แต่ไม่ตอบไว” 😄

ตัวอย่างชัดๆ: ออกกำลังกาย vs น้ำหนักลด

สมมติว่านักวิจัยศึกษาความสัมพันธ์ระหว่าง

• จำนวนชั่วโมงออกกำลังกาย
• การลดน้ำหนัก

คำนวณแล้วได้ r = 0.20

ความหมายคืออะไร?

• มีความสัมพันธ์เชิงบวก ✔
• แต่เป็นระดับ อ่อนแอมาก

สรุปเชิงวิจัยได้ว่า

การออกกำลังกาย อาจ มีส่วนช่วยลดน้ำหนัก
แต่ ไม่ใช่ปัจจัยหลักเพียงอย่างเดียว

ซึ่งปัจจัยอื่นๆ เช่น

• อาหาร
• พันธุกรรม
• พฤติกรรมการนอน

อาจมีบทบาทมากกว่าครับ

ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้วยังรู้สึกมึนๆ หรืออยากหาคนช่วย [รับทำวิจัย] แบบมืออาชีพ ที่การันตีผลงาน ทักหาพี่ได้เลยนะครับ

มุมมองจากพี่ (ประสบการณ์ 15 ปี)

พี่เจอเคส “ค่า r ต่ำ” บ่อยมากครับ โดยเฉพาะงานปริญญาโท-เอก
สิ่งที่กรรมการ ไม่ได้กลัว คือค่า r ต่ำ
แต่สิ่งที่กรรมการกลัวคือ

❌ นักวิจัย ไม่เข้าใจว่ามันต่ำเพราะอะไร
❌ สรุปผลแบบฝืนว่า “มีความสัมพันธ์สูง” ทั้งที่ตัวเลขฟ้อง

เคสหนึ่งที่พี่จำได้แม่น

• r = 0.18
• แต่เด็กอธิบายต่อยอดด้วยทฤษฎี + งานวิจัยเดิม + ข้อจำกัดงาน
  👉 งานผ่านแบบสวยมากครับ

จำไว้นะครับ

งานวิจัยดี ไม่ใช่งานที่ตัวเลขสวย
แต่งานที่ อธิบายตัวเลขได้อย่างซื่อสัตย์และมีเหตุผล ครับ

สรุปให้จำง่ายก่อนปิดบท

• ค่า r ต่ำ = ความสัมพันธ์อ่อนแอ ไม่ใช่งานพัง
• บอกใบ้ว่ามีปัจจัยอื่นที่สำคัญกว่า
• การอภิปรายผลสำคัญกว่าตัวเลข
• กรรมการดู “ความเข้าใจ” มากกว่า “ความแรงของ r” ครับ

น้องๆ อย่าท้อครับ งานวิจัยมันไม่ใช่การประกวดตัวเลข แต่เป็นการประกวดความคิดครับ 💪

ค่า r ต่ำไม่ใช่ปัญหา ถ้าอธิบายเป็น | รับวิเคราะห์ SPSS และอภิปรายผลแบบมืออาชีพ ปรึกษาฟรีครับ

FAQ: คำถามที่น้องๆ ถามพี่บ่อยมาก