พี่เข้าใจเลย…ไคสแควร์นี่ตัวหลอกนักวิจัยมือใหม่ 😅

น้องๆ เคยไหมครับ เปิด SPSS มา เห็นข้อมูลเป็นตัวแปรกลุ่ม (เพศ ระดับการศึกษา ความคิดเห็น) แล้วคิดในใจว่า

“เอ… t-test ก็ไม่ได้ ANOVA ก็ไม่ตรง แล้วจะใช้สถิติอะไรดี?”

สุดท้ายก็ไปจบที่ Chi-Square หรือไม่ก็สถิติแบบไม่อิงพารามิเตอร์ แต่กดไปกดมา ผลออกมาเต็มตาราง อ่านไม่รู้เรื่อง แถมโดนอาจารย์คอมเมนต์ว่า “เลือกสถิติไม่เหมาะสม” 😭

บทความนี้พี่จะพาน้องๆ เข้าใจแบบบ้านๆ ว่า

• ไคสแควร์คืออะไร
• ใช้เมื่อไหร่
• ทำใน SPSS ยังไงไม่ให้พลาด
• และสถิติ Nonparametric อื่นๆ ที่ควรรู้ครับ

อ่านจบ เอาไปใช้ได้จริงแน่นอนครับ 👍

วิเคราะห์ข้อมูลด้วย SPSS: ไคสแควร์คืออะไร ใช้ตอนไหนดี?

พูดง่ายๆ แบบพี่นะครับ Chi-Square (ไคสแควร์) คือสถิติที่ใช้กับ

• ตัวแปรเชิงกลุ่ม (Nominal / Ordinal)
• ไม่ต้องสนใจว่าข้อมูลปกติไหม
• ไม่ต้องเช็กความแปรปรวนให้ปวดหัว

ตัวอย่างเช่น

• เพศ ✕ ความคิดเห็น
• ระดับการศึกษา ✕ พฤติกรรมการใช้บริการ
• อาชีพ ✕ การตัดสินใจซื้อ

ถ้าน้องๆ เห็นข้อมูลเป็น “ช่องๆ ตารางไขว้” บอกเลยว่า ไคสแควร์มาแน่ครับ

🧭 ขั้นตอนทำ Chi-Square ใน SPSS แบบไม่งง

พี่สรุปให้เป็นขั้นตอนสั้นๆ ตามนี้ครับ

1. เตรียมข้อมูลให้ถูกก่อน

• ตัวแปรต้องเป็นข้อมูลเชิงกลุ่ม
• อย่าเผลอเอาคะแนนเฉลี่ยมายำรวม (อันนี้พลาดกันบ่อยครับ)

2. เข้าเมนูให้ถูกทาง

ไปที่

Analyze → Nonparametric Tests → Chi-Square

หรือถ้าใช้ Crosstabs ก็ได้เหมือนกันครับ

3. เลือกตัวแปร

• เลือกตัวแปรหมวดหมู่ 1 ตัว (Goodness of Fit)
• หรือ 2 ตัว (Test of Independence)

4. ตั้งค่าเสริม (สำคัญมาก!)

พี่แนะนำให้ติ๊ก

• Expected Frequencies
• Residuals

เอาไว้ด้วย จะช่วยแปลผลได้ดีขึ้นครับ

5. กด OK แล้วอ่านผลอย่างมีสติ

ดูค่า Asymp. Sig. (p-value) เป็นหลัก

• p < .05 = มีความสัมพันธ์
• p ≥ .05 = ไม่พบความสัมพันธ์

อย่าเผลอไปดูค่าอื่นมั่วๆ นะครับ เดี๋ยวโดนท้วง 😄

แล้วถ้าข้อมูลไม่เข้าเงื่อนไขพาราเมตริก ต้องทำยังไง?

ตรงนี้แหละครับที่ สถิติแบบไม่อิงพารามิเตอร์ (Nonparametric Tests) เข้ามาช่วยชีวิตน้องๆ

ตัวอย่างที่ใช้บ่อยมากใน SPSS เช่น

• Wilcoxon Signed-Rank Test → แทน Paired t-test
• Mann–Whitney U Test → แทน Independent t-test
• Kruskal–Wallis Test → แทน One-way ANOVA

วิธีทำคร่าวๆ ใน SPSS

ไปที่

Analyze → Nonparametric Tests

เลือกประเภทการทดสอบ → เลือกตัวแปร → กด OK
SPSS จะจัดการให้เกือบหมด พี่ขอแค่ให้น้องเลือกให้ถูกครับ

ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้วยังรู้สึกมึนๆ หรืออยากหาคนช่วย [รับทำวิจัย] แบบมืออาชีพ ที่การันตีผลงาน ทักหาพี่ได้เลยนะครับ

💡 มุมมองจากพี่ (ประสบการณ์ 15 ปี)

พี่เคยเจอเคสหนึ่งครับ น้อง ป.โท ใช้ Chi-Square วิเคราะห์ “ความพึงพอใจ (คะแนน 1–5)”
พี่เห็นปุ๊บ รู้เลยว่า…งานเสี่ยง 😅

พี่เลยแนะนำให้เปลี่ยนเป็น Kruskal-Wallis เพราะข้อมูลเป็น Ordinal
ผลคือ

• วิเคราะห์ถูกหลัก
• อาจารย์ไม่ทัก
• ผ่านแบบสวยๆ

จำไว้นะครับ เลือกสถิติผิด ต่อให้ SPSS คำนวณถูก งานก็ไม่ผ่าน อันนี้คือของจริงจากสนามวิจัยครับ

สรุปให้จำง่ายๆ ก่อนปิดบท

• Chi-Square เหมาะกับข้อมูลเชิงกลุ่ม
• Nonparametric คือทางรอดเมื่อข้อมูลไม่ปกติ
• SPSS ใช้ง่าย แต่ “คนใช้ต้องเข้าใจ”
• เลือกสถิติให้ถูก = งานผ่านไวขึ้นมากครับ

พี่เป็นกำลังใจให้น้องๆ ทุกคนที่กำลังสู้กับ SPSS อยู่นะครับ ✌️

“ไคสแควร์งง? Nonparametric ไม่ชัวร์? ให้พี่ช่วยวิเคราะห์ SPSS ตั้งแต่ต้นจนผ่านครับ”

FAQ คำถามที่น้องๆ ถามพี่บ่อยมาก