คำถามนี้พี่เจอทุกเทอมครับ

พอถึงช่วงวิเคราะห์ข้อมูล น้องๆ มักถามพี่ด้วยน้ำเสียงกังวลว่า

“งานผม/หนูควรใช้ T-Test แบบไหนครับ?”

พี่บอกเลยครับ
T-Test เป็นสถิติพื้นฐานก็จริง
แต่ เลือกผิด = ตีความผิด = อาจารย์ทักแน่นอน

บทความนี้พี่จะพาน้องๆ เข้าใจแบบเป็นระบบว่า

• 
  

  T-Test คืออะไร

  
  


• 
  

  T-Test Dependent กับ T-Test Independent ต่างกันยังไง

  
  


• 
  

  ข้อดี–ข้อเสียของแต่ละแบบ
  อ่านจบแล้ว น้องจะเลือกใช้ได้มั่นใจ ไม่หลงทางครับ

  
  

T-Test คืออะไร (อธิบายแบบภาษาคน)

T-Test คือการทดสอบทางสถิติที่ใช้

เปรียบเทียบค่าเฉลี่ยของ “สองกลุ่ม”

โดยมีเป้าหมายหลักคือ
ตรวจสอบว่า

ค่าเฉลี่ยของสองกลุ่ม แตกต่างกันจริง
หรือแตกต่างกันเพราะ ความบังเอิญทางสถิติ

ในงานวิจัยเชิงปริมาณ
T-Test มักใช้ในการทดสอบสมมติฐาน เช่น

• 
  

  ก่อน–หลัง

  
  


• 
  

  ชาย–หญิง

  
  


• 
  

  กลุ่มทดลอง–กลุ่มควบคุม

  
  

T-Test มี 2 ประเภทหลักที่ต้องรู้

ก่อนจะพูดถึงข้อดีข้อเสีย
เราต้องแยกให้ออกก่อนครับว่า
ข้อมูลของเรามีความสัมพันธ์กันหรือไม่

1. T-Test Dependent คืออะไร?

T-Test Dependent
หรือที่เรียกว่า Paired Sample T-Test

ใช้เมื่อ

• 
  

  กลุ่มตัวอย่างเป็น กลุ่มเดียวกัน

  
  


• 
  

  แต่ถูกวัด สองครั้ง หรือสองเงื่อนไข

  
  

ตัวอย่างเช่น

• 
  

  คะแนนก่อนเรียน – หลังเรียน

  
  


• 
  

  ผลการรักษาก่อน – หลังรักษา

  
  


• 
  

  พฤติกรรมก่อน – หลังเข้าร่วมกิจกรรม

  
  

📌 หัวใจสำคัญคือ

“คนเดิม วัดซ้ำ” ครับ

2. T-Test Independent คืออะไร?

T-Test Independent
หรือ Independent Sample T-Test

ใช้เมื่อ

• 
  

  เปรียบเทียบค่าเฉลี่ยของ สองกลุ่มที่ไม่เกี่ยวข้องกัน

  
  


• 
  

  สมาชิกของแต่ละกลุ่มเป็นอิสระจากกัน

  
  

ตัวอย่างเช่น

• 
  

  เพศชาย vs เพศหญิง

  
  


• 
  

  พนักงานบริษัท A vs บริษัท B

  
  


• 
  

  กลุ่มทดลอง vs กลุ่มควบคุม (คนละกลุ่ม)

  
  

📌 จำง่ายๆ คือ

“คนละกลุ่ม ไม่เกี่ยวกัน” ครับ

ข้อดีของ T-Test Dependent

1. เหมาะมากกับการศึกษาก่อน–หลัง

ใช้บ่อยใน

• 
  

  งานวิจัยทางการศึกษา

  
  


• 
  

  งานวิจัยทางการแพทย์

  
  

ช่วยดูว่า

การแทรกแซงหรือกิจกรรมที่ทำ
ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงจริงหรือไม่ครับ

2. คำนึงถึงความแตกต่างรายบุคคล

เพราะใช้คนกลุ่มเดิม
ความสามารถพื้นฐานของแต่ละคนจึงถูกควบคุมไว้

📌 ผลลัพธ์จึงแม่นยำและน่าเชื่อถือขึ้นครับ

3. มีพลังทางสถิติสูง

ความแปรปรวนต่ำกว่า
ทำให้

• 
  

  ใช้กลุ่มตัวอย่างไม่ต้องใหญ่มาก

  
  


• 
  

  แต่ยังตรวจพบความแตกต่างได้ครับ

  
  

ข้อเสียของ T-Test Dependent

1. ต้องมีข้อมูลจับคู่ครบ

ถ้าข้อมูลก่อน–หลังหาย
หรือวัดไม่ครบ
👉 วิเคราะห์ไม่ได้ครับ

2. ไวต่อค่าผิดปกติ (Outliers)

ถ้ามีค่าที่สูงหรือต่ำผิดปกติ
อาจดึงค่าเฉลี่ยจนผลเพี้ยนได้ครับ

3. ใช้ได้เฉพาะการออกแบบบางแบบ

เหมาะเฉพาะ

• 
  

  ก่อน–หลัง

  
  


• 
  

  ภายในกลุ่ม

  
  

ไม่เหมาะกับงานที่เป็นคนละกลุ่มครับ

⚡ พี่ขอแทรกตรงนี้นิดนึงนะครับ

ถ้าน้องๆ อ่านมาถึงตรงนี้แล้ว
ยังไม่แน่ใจว่า ข้อมูลของตัวเองควรใช้ T-Test แบบไหน
หรือกลัวเลือกผิดแล้วต้องวิเคราะห์ใหม่

พี่บอกเลยว่า [รับทำวิจัย] แบบมืออาชีพ
พี่ช่วยดูตั้งแต่เลือกสถิติ วิเคราะห์ SPSS
ไปจนถึงเขียนอธิบายผลให้สอบผ่านครับ

ข้อดีของ T-Test Independent

1. ใช้ได้กับการออกแบบที่หลากหลาย

เหมาะกับงานวิจัยจำนวนมาก
โดยเฉพาะงานเชิงสำรวจและเชิงเปรียบเทียบครับ

2. รองรับความแปรปรวนไม่เท่ากัน

สามารถใช้เวอร์ชันที่ไม่สมมติว่าความแปรปรวนเท่ากัน
(Welch’s t-test)
ได้อย่างยืดหยุ่นครับ

3. ใช้กับกลุ่มอิสระได้จริงในภาคสนาม

เช่น โรงเรียน องค์กร ชุมชน
ที่ไม่สามารถใช้กลุ่มเดิมวัดซ้ำได้ครับ

ข้อเสียของ T-Test Independent

1. พลังทางสถิติต่ำกว่า

เพราะใช้คนละกลุ่ม
ความแปรปรวนสูงกว่า
👉 ต้องใช้กลุ่มตัวอย่างมากขึ้นครับ

2. ไม่เหมาะกับกลุ่มตัวอย่างเล็กมาก

ถ้ากลุ่มเล็กเกินไป
ผลลัพธ์อาจไม่น่าเชื่อถือครับ

3. ไม่ควบคุมความแตกต่างรายบุคคล

ความแตกต่างที่พบ
อาจเกิดจากตัวบุคคล ไม่ใช่ตัวแปรที่ศึกษาโดยตรงครับ

💡 มุมมองจากพี่ (ประสบการณ์ 15 ปี)

พี่ขอสรุปให้แบบตรงไปตรงมานะครับ

ถ้าเป็น “คนเดิม วัดสองครั้ง”
ใช้ T-Test Dependent

ถ้าเป็น “คนละกลุ่ม”
ใช้ T-Test Independent

พี่เห็นนักศึกษาพลาดตรงนี้เยอะมาก
และต้องแก้ Chapter 4 ใหม่ทั้งบทครับ 😅

Summary: สรุปสั้นๆ แต่ใช้ได้จริง

• 
  

  T-Test ใช้เปรียบเทียบค่าเฉลี่ยของสองกลุ่ม

  
  


• 
  

  Dependent → กลุ่มเดียว วัดซ้ำ

  
  


• 
  

  Independent → คนละกลุ่ม อิสระต่อกัน

  
  


• 
  

  ไม่มีแบบไหนดีกว่าเสมอ มีแต่แบบที่ “เหมาะกว่า” ครับ

  
  

เลือกถูกตั้งแต่ต้น งานวิจัยจะไหลลื่นมากครับ 💪

ถ้าน้องๆ อยากให้พี่

• 
  

  ตรวจว่าใช้ T-Test ถูกไหม

  
  


• 
  

  ช่วยวิเคราะห์ข้อมูล

  
  


• 
  

  หรือเขียนอธิบายผลเชิงวิชาการ

  
  

ส่งมาได้เลยครับ พี่ดูแลให้จนเข้าใจและสอบผ่านจริงครับ 😊

“T-Test ใช้ผิด งานวิจัยพัง ให้พี่ช่วยเลือกสถิติและวิเคราะห์ SPSS ให้ผ่านครับ”

FAQ: คำถามที่น้องๆ ถามพี่บ่อย