พี่ขอพูดแบบพี่เลี้ยงตรงๆ นะครับ…

น้องๆ หลายคนเปิด SPSS แล้วเจอเมนู

• Independent Samples t-test
• Paired Samples t-test

หน้าตาคล้ายกันมาก
แต่ถ้าเลือกผิด…

ผลสถิติ “ใช้ไม่ได้” ทันที ครับ 😅

พี่เจอเคสนี้บ่อยมากในรอบ 15 ปี
บทความนี้พี่จะพาน้องๆ
👉 แยกให้ออกชัดๆ ว่า Dependent กับ Independent ต่างกันตรงไหน
👉 เลือกยังไงไม่พลาด
👉 และตอบอาจารย์ได้แบบมั่นใจครับ

---

🔍 T-test คืออะไร (เข้าใจให้ตรงก่อนครับ)

t-test คือสถิติที่ใช้

เปรียบเทียบ “ค่าเฉลี่ย (Mean)” ระหว่างข้อมูล 2 ชุด

คำถามหลักคือ

“ค่าเฉลี่ยสองชุดนี้ต่างกันจริง หรือแค่บังเอิญ?”

📌 ประเด็นสำคัญไม่ใช่สูตร
แต่คือ ความสัมพันธ์ของกลุ่มตัวอย่าง ครับ

---

🎯 T-test Independent คืออะไร

T-test Independent (Independent Samples t-test)
ใช้เมื่อ

เปรียบเทียบค่าเฉลี่ยของ 2 กลุ่มที่เป็นอิสระจากกัน

พูดง่ายๆ แบบพี่สอนน้องนะครับ
📌 คนละคน คนละกลุ่ม ไม่เกี่ยวข้องกัน

ตัวอย่างที่ใช้ได้ตรงเป๊ะ

• คะแนนสอบ นักเรียนชาย vs นักเรียนหญิง
• ผลสัมฤทธิ์ ห้อง A vs ห้อง B

เงื่อนไขจำง่าย

• คนหนึ่งอยู่ได้แค่กลุ่มเดียว
• ไม่มีการวัดซ้ำ

ถ้าเป็นคนเดิม
❌ ห้ามใช้ Independent ครับ

---

🎯 T-test Dependent คืออะไร

T-test Dependent (Paired Samples t-test)
ใช้เมื่อ

เปรียบเทียบค่าเฉลี่ยของ กลุ่มเดียวกัน แต่ต่างเวลา/ต่างสภาพ

พูดให้เห็นภาพนะครับ
📌 คนเดิม วัดซ้ำ

ตัวอย่างที่พบบ่อยมาก

• คะแนน ก่อนเรียน – หลังเรียน
• ความพึงพอใจ ก่อนใช้ – หลังใช้โปรแกรม

เงื่อนไขจำง่าย

• กลุ่มตัวอย่างคือคนชุดเดิม
• ข้อมูลต้อง “จับคู่กันได้”

ถ้าเป็นคนละคน
❌ ห้ามใช้ Dependent ครับ

---

🧠 ตารางเปรียบเทียบแบบเห็นภาพทันที

ประเด็น	T-test Independent	T-test Dependent
กลุ่มตัวอย่าง	คนละกลุ่ม	กลุ่มเดียวกัน
ความสัมพันธ์	อิสระ	วัดซ้ำ/จับคู่
ตัวอย่าง	ชาย vs หญิง	ก่อน vs หลัง
ใช้บ่อยใน	เปรียบเทียบกลุ่ม	วิจัยทดลอง

📌 ถ้าจำตารางนี้ได้
โอกาสเลือกผิดจะลดลงเกินครึ่งครับ

---

⚠️ จุดพลาดที่พี่เจอบ่อย (อยากให้น้องเลี่ยงครับ)

• ใช้ Independent ทั้งที่เป็น ก่อน–หลัง
• ใช้ Dependent ทั้งที่เป็น คนละกลุ่ม
• เลือกตามเมนู SPSS โดยไม่ดูโจทย์

พี่ขอพูดตรงๆ นะครับ

SPSS ไม่รู้บริบทงานเรา
แต่เราต้องรู้เอง ครับ

---

⚡ พี่ช่วยชีวิตหลายงานจริงๆ ครับ

ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้ว
ยังลังเลว่า

“งานของเราเข้าข่าย Independent หรือ Dependent กันแน่?”
หรือ
“รันไปแล้ว กลัวเลือกผิด”

ถ้าน้องอยากมีคนช่วยดูตั้งแต่
การเลือกสถิติ → การรัน → การแปลผล
ถ้าน้องอยากให้พี่ช่วยแบบพี่เลี้ยง [รับทำวิจัย]
ทักพี่ได้เลยนะครับ

---

💡 มุมมองจากพี่ (ประสบการณ์ 15 ปี)

พี่ขอสรุปแบบไม่อ้อมนะครับ

T-test ไม่ยาก
แต่งานพังเพราะ “ไม่คิดเรื่องความสัมพันธ์ของข้อมูล”

นักศึกษาที่ผ่านง่าย
ไม่ใช่คนจำสูตรเก่ง
แต่คือคนที่ตอบได้ว่า

“ข้อมูลสองชุดนี้ เป็นคนเดียวกันไหม?”

ถ้าตอบได้
เลือกสถิติถูกแน่นอนครับ

---

🧾 Summary (สรุปให้จำง่าย)

• T-test ใช้เปรียบเทียบค่าเฉลี่ย
• Independent = คนละกลุ่ม
• Dependent = คนเดิม วัดซ้ำ
• เลือกให้ตรงบริบท = บทที่ 4 ผ่านง่ายครับ

“T-test ยังสับสน ให้พี่ช่วยเลือก รัน และแปลผลให้ตรงโจทย์อาจารย์ ปรึกษาฟรีครับ”

❓ FAQ: คำถามที่น้องๆ ถามพี่บ่อย