น้อง ๆ หลายคนทำวิจัยมาถึงบทที่ 3 แล้ว
อาจารย์ถามว่า

“ทำ Focus Group หรือยัง?”

แล้วน้องก็ยืนงง…
Focus Group คืออะไร ใช้ยังไง ต้องกี่คน ทำผิดแล้วจะโดนแก้งานไหม 🤯

บทความนี้พี่จะอธิบาย Focus Group แบบเข้าใจง่ายที่สุด
พร้อมตัวอย่างจริง และเทคนิคจากประสบการณ์พี่กว่า 15 ปีในวงการวิจัย
อ่านจบ น้องจะรู้ว่า

• Focus Group คืออะไร
• ใช้ตอนไหน
• ทำยังไงให้อาจารย์ไม่ทัก
• และไม่พังงานวิจัยทั้งเล่มครับ

Focus Group คืออะไร? (อธิบายแบบคนทำวิจัยจริง)

Focus Group คือ

วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ ที่นำ “คนหลายคน” มานั่งคุยแลกเปลี่ยนความคิดเห็นในประเด็นเดียวกัน ภายใต้การดูแลของผู้อำนวยการสนทนา (Moderator) ครับ

จุดเด่นของ Focus Group ไม่ใช่แค่คำตอบ
แต่คือ ปฏิสัมพันธ์ของคนในกลุ่ม
ใครเห็นด้วย ใครแย้ง ใครมีประสบการณ์เจ็บ ๆ มันจะโผล่มาหมดครับ 😄

โดยทั่วไป Focus Group จะมีผู้เข้าร่วมประมาณ 6–12 คน
ใช้เวลา 1–2 ชั่วโมง
และต้องมีการบันทึกเสียงหรือวิดีโอเพื่อนำไปวิเคราะห์ภายหลังครับ

ทำไมงานวิจัยถึงชอบใช้ Focus Group?

พี่ขอสรุปแบบตรงไปตรงมานะครับ 👇

• ได้ข้อมูลเชิงลึก (Insight) เร็วมาก
• เห็นมุมมองหลากหลายในการสนทนาเดียว
• ได้ไอเดียใหม่ ๆ ที่แบบสอบถามให้ไม่ได้
• เหมาะกับงานที่ต้อง “สำรวจความคิดเห็น” หรือ “พัฒนาแนวคิด”

เพราะงั้น Focus Group เลยนิยมมากใน

• วิจัยตลาด
• วิจัยทางสังคม
• วิจัยด้านสุขภาพ
• งานวิทยานิพนธ์เชิงคุณภาพครับ

ขั้นตอนการทำ Focus Group (พี่สรุปให้แบบไม่หลงทาง)

1️⃣ พัฒนาคำถามการวิจัย

ก่อนเรียกคนมาคุย ต้องรู้ก่อนว่าจะถามอะไร
คำถามต้องสอดคล้องกับวัตถุประสงค์งานวิจัยนะครับ
ไม่งั้นคุยเพลิน แต่ใช้ไม่ได้จริง 😅

2️⃣ รับสมัครผู้เข้าร่วม

เลือกกลุ่มที่ “ตรงประเด็น” กับงานวิจัย
จำนวนที่เหมาะสมคือ 6–12 คนต่อกลุ่ม
มากกว่านี้คุมไม่อยู่ น้อยกว่านี้ข้อมูลไม่ลึกครับ

3️⃣ เตรียมคู่มือการอภิปราย (Discussion Guide)

อันนี้สำคัญมาก ❗
ต้องมีหัวข้อหลัก + คำถามปลายเปิด
ไม่ใช่สคริปต์สอบสวน แต่เป็นแผนชวนคุยครับ

4️⃣ ดำเนินการสนทนากลุ่ม

Moderator ต้องคุมเกมให้ดี
ไม่ให้ใครพูดคนเดียว
ไม่ชี้นำ
และเปิดโอกาสให้ทุกคนได้แสดงความคิดเห็นครับ

ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้วยังรู้สึกมึนๆ หรืออยากหาคนช่วย [รับทำวิจัย] แบบมืออาชีพ ที่การันตีผลงาน ทักหาพี่ได้เลยนะครับ

5️⃣ ถอดความและวิเคราะห์ข้อมูล

หลังจบ Focus Group ต้อง

• ถอดเทป
• เข้ารหัสข้อมูล
• วิเคราะห์ธีม (Thematic Analysis)

บางงานใช้โปรแกรมช่วย เช่น NVivo หรือ ATLAS.ti
แต่ถ้าโครงสร้างดี วิเคราะห์มือก็ผ่านครับ

6️⃣ แบ่งปันผลการวิจัย

สุดท้ายคือ

• เขียนรายงาน
• นำเสนอ
• หรือสรุปผลให้อาจารย์และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องครับ

ตัวอย่าง Focus Group ที่พี่เจอบ่อย

🔹 ตัวอย่างที่ 1: วิจัยตลาด

บริษัทอยากรู้ว่า

“ลูกค้ารู้สึกยังไงกับผลิตภัณฑ์ใหม่?”

ก็เรียกลูกค้ากลุ่มเป้าหมายมานั่งคุย
ถามเรื่องความรู้สึก การใช้งาน ราคา และภาพลักษณ์แบรนด์ครับ

🔹 ตัวอย่างที่ 2: วิจัยทางสังคม

งานวิจัยเรื่อง

“ทัศนคติของเยาวชนต่อการเมือง”

ใช้ Focus Group เพื่อดู

• ความคิด
• อารมณ์
• เหตุผลเบื้องหลังความคิดเห็น

ซึ่งการสัมภาษณ์เดี่ยวให้ข้อมูลแบบนี้ไม่ได้ครับ

💡 มุมมองจากพี่ (ประสบการณ์ 15 ปี)

พี่ขอเตือนจากเคสจริงนะครับ ⚠️

น้อง ๆ หลายคน ทำ Focus Group แค่ให้มี
ไม่เตรียมคำถาม
ไม่ถอดเทป
ไม่วิเคราะห์ธีม

สุดท้ายอาจารย์ถามว่า

“แล้ว Insight อยู่ตรงไหน?”

งานโดนตีกลับยาว ๆ เลยครับ 😭

พี่แนะนำว่า
Focus Group ต้อง คิดตั้งแต่ต้นว่า จะเอาข้อมูลไปตอบโจทย์อะไร
ไม่ใช่ทำเพราะอาจารย์สั่งครับ

✅สรุปให้เข้าใจง่าย ๆ

• Focus Group คือการวิจัยเชิงคุณภาพแบบสนทนากลุ่ม
• ได้ข้อมูลเชิงลึกจากปฏิสัมพันธ์ของผู้เข้าร่วม
• เหมาะกับงานสำรวจความคิดเห็นและพัฒนาแนวคิด
• ถ้าทำดี งานดูมืออาชีพขึ้นทันทีครับ

น้อง ๆ ทำถูกทางตั้งแต่ต้น
งานวิจัยจะผ่านง่ายขึ้นเยอะครับ ✌️

“Focus Group ทำไม่เป็น งานวิจัยเสี่ยงพัง ให้พี่ช่วยดูตั้งแต่ต้น ปรึกษาฟรีครับ”

❓ FAQ: คำถามที่น้อง ๆ ถามพี่บ่อย