แต่ถ้า "ไม่มีเวลา" ให้เราช่วยดูแลให้ไหม?
น้อง ๆ ที่กำลังทำ วิจัย วิทยานิพนธ์ หรือสารนิพนธ์
คงหนีไม่พ้นการวิเคราะห์ข้อมูลด้วย t-test
ซึ่งคำถามที่พี่เจอบ่อยมากคือ
👉 “ข้อมูลแบบนี้ ต้องใช้ t-test dependent หรือ independent?”
👉 “แล้วใน SPSS ต้องกดตรงไหน?”
บทความนี้พี่จะพาน้อง ๆ มาดู วิธีทำ T-test ทั้ง 2 แบบใน SPSS แบบทีละขั้นตอน
พร้อมอธิบายให้เข้าใจว่า ควรใช้ตอนไหน และดูผลอย่างไร
ทำความเข้าใจกับ T-test แบบสั้น ๆ ก่อน
T-test คือสถิติที่ใช้ทดสอบว่า
ค่าเฉลี่ยของข้อมูล 2 กลุ่ม แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติหรือไม่
มักใช้กับงานวิจัยที่
กลุ่มตัวอย่างไม่ใหญ่มาก
ต้องการเปรียบเทียบ “ก่อน–หลัง” หรือ “ระหว่างกลุ่ม”
โดย t-test แบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก คือ
T-test dependent (Paired Samples T-test)
T-test independent (Independent Samples T-test)
1️⃣ การทำ T-test dependent ใน SPSS
T-test dependent ใช้เมื่อใด
พี่ขอให้น้องจำสั้น ๆ แบบนี้ครับ
👉 “กลุ่มเดียวกัน วัด 2 ครั้ง” = T-test dependent
เช่น
คะแนนก่อนเรียน – หลังเรียน
คะแนนก่อนอบรม – หลังอบรม
ผลทดลองก่อนใช้วิธีใหม่ – หลังใช้วิธีใหม่
ขั้นตอนการทำ T-test dependent ใน SPSS
เปิดไฟล์ข้อมูลในโปรแกรม SPSS
ไปที่เมนู Analyze
เลือก Compare Means
คลิก Paired-Samples T Test
เลือกตัวแปรที่ต้องการเปรียบเทียบ (เช่น ก่อนเรียน / หลังเรียน)
กด OK
👉 SPSS จะคำนวณผลลัพธ์ให้ทันที
2️⃣ การทำ T-test independent ใน SPSS
T-test independent ใช้เมื่อใด
จำง่าย ๆ อีกเช่นกันครับ
👉 “คนละกลุ่ม ไม่เกี่ยวกัน” = T-test independent
เช่น
นักเรียนชาย vs นักเรียนหญิง
ห้องเรียน A vs ห้องเรียน B
กลุ่มทดลอง vs กลุ่มควบคุม
ขั้นตอนการทำ T-test independent ใน SPSS
เปิดไฟล์ข้อมูลใน SPSS
ไปที่เมนู Analyze
เลือก Compare Means
คลิก Independent-Samples T Test
เลือกตัวแปรตาม (Test Variable)
เลือกตัวแปรจัดกลุ่ม (Grouping Variable)
คลิก Define Groups และกำหนดรหัสกลุ่ม (เช่น 1 = ชาย, 2 = หญิง)
กด OK
👉 SPSS จะประมวลผล t-test independent ให้ทันที
การอ่านและตีความผลลัพธ์จาก SPSS
เมื่อได้ผลลัพธ์แล้ว น้อง ๆ ให้ดูค่าหลัก ๆ เหล่านี้ครับ
ค่า t → ค่าสถิติที่ใช้เปรียบเทียบ
df (Degree of freedom) → องศาอิสระ
Sig. (p-value) → ค่าความน่าจะเป็น
หลักการตีความแบบง่ายมาก
p < .05 → แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
p ≥ .05 → ไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
พี่แนะนำให้น้องรายงานผลตามรูปแบบงานวิจัย
เช่น
“ผลการวิเคราะห์พบว่า คะแนนหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05”
⚠️ จากประสบการณ์พี่
จากที่พี่ช่วยดูงานวิจัยมาหลายร้อยเล่ม
ปัญหาที่พบบ่อยคือ
เลือก t-test ผิดประเภท
กด SPSS ถูก แต่ ตีความผลผิด
เขียนรายงานผลไม่ตรงรูปแบบวิชาการ
เพราะแบบนี้ น้องหลายคนจึงเลือกใช้บริการ
รับทำวิจัย / รับวิเคราะห์ข้อมูล SPSS / รับสอนสถิติแบบตัวต่อตัว
เพื่อให้งานผ่านง่าย ไม่ต้องแก้หลายรอบ
ถ้าน้องอยากให้พี่
ดูว่าข้อมูลควรใช้ t-test แบบไหน
สอนกด SPSS แบบจับมือทำ
หรือช่วยเขียนผลการวิเคราะห์ให้ถูกต้องตามรูปแบบวิจัย
บอกพี่ได้เลยครับ พี่ยินดีช่วยดูให้เป็นรายกรณี 😊
❓ FAQ : คำถามที่พี่เจอบ่อยมาก
ถ้ามีกลุ่มตัวอย่างมากกว่า 2 กลุ่ม ใช้ t-test ได้ไหม?
ไม่ได้ ต้องใช้ ANOVA (F-test)
ถ้ากลุ่มตัวอย่างน้อยกว่า 30 คน ใช้ t-test ได้ไหม?
ได้ หากข้อมูลแจกแจงใกล้เคียงปกติ
SPSS ให้ค่า Sig. (2-tailed) ใช้ค่าไหน?
ใช้ค่า Sig. (2-tailed) ในกรณีทั่วไป
จำเป็นต้องทดสอบ Levene’s Test ไหม?
จำเป็นสำหรับ T-test independent เพื่อตรวจสอบความแปรปรวนเท่ากัน