น้องๆ เคยไหมครับ…

ตั้งใจทำ แบบสอบถามเชิงคุณภาพ แท้ๆ แต่สุดท้าย

• คำตอบยาวเป็นพรืด วิเคราะห์ไม่ทัน
• ผู้ตอบเบื่อ ไม่อยากกรอก
• อาจารย์ถามกลับว่า “คำถามนี้ถามไปทำไม?”

พี่บอกเลยครับ ปัญหาเหล่านี้ไม่ได้เกิดจากน้องไม่เก่ง แต่เกิดจาก “ออกแบบแบบสอบถามพลาดตั้งแต่ต้น”
บทความนี้พี่จะพาน้องๆ มาดู เคล็ดลับใช้แบบสอบถามเชิงคุณภาพให้เร็วและมีประสิทธิภาพ แบบที่พี่ใช้จริงมาแล้วกว่า 15 ปี อ่านจบ เอาไปใช้ได้ทันทีครับ

1. ตั้งคำถามและวัตถุประสงค์ให้ชัด ก่อนถามใคร

พี่แนะนำว่า ก่อนจะเขียนคำถามสักข้อ ให้ถามตัวเองก่อนว่า

“คำถามนี้ จะเอาไปตอบวัตถุประสงค์ข้อไหน?”

ถ้าน้องตอบไม่ได้ พี่ขอเตือนตรงๆ เลยครับว่า ตัดทิ้งเถอะ
เพราะคำถามที่ไม่ชัด จะทำให้ได้ข้อมูลเยอะก็จริง แต่ “ใช้ไม่ได้” ครับ

เคล็ดลับของพี่คือ เขียนวัตถุประสงค์วิจัยไว้ข้างจอ แล้วไล่เช็กคำถามทีละข้อว่ามันยังตรงเป้าอยู่ไหมครับ

2. เลือกกลุ่มตัวอย่างให้ถูก ไม่ใช่ใครก็ได้

แบบสอบถามเชิงคุณภาพ ไม่เน้นจำนวน แต่เน้นคุณภาพ ครับ

พี่มักจะบอกน้องๆ เสมอว่า

ถ้าถามผิดคน ต่อให้คำตอบสวยแค่ไหน ก็เอาไปใช้ไม่ได้

ลองดูนะครับว่า

• เขา “เคยมีประสบการณ์จริง” กับเรื่องที่เราศึกษาไหม
• เขา “เข้าใจบริบท” ของงานวิจัยเราหรือเปล่า

เลือกคนให้ตรง งานจะเดินเร็วขึ้นแบบเห็นได้ชัดเลยครับ

3. ใช้คำถามปลายเปิด แต่ต้องคุมทิศทาง

คำถามปลายเปิดคือหัวใจของ แบบสอบถามเชิงคุณภาพ ครับ
แต่พี่เตือนเลยว่า อย่าเปิดกว้างแบบปล่อยฟรีสไตล์

❌ ถามว่า: “คุณคิดอย่างไรกับเรื่องนี้?”
✅ ปรับเป็น: “จากประสบการณ์ของคุณ อะไรคือปัจจัยสำคัญที่ทำให้…?”

แบบนี้น้องจะได้คำตอบที่

• ลึก
• ตรงประเด็น
• วิเคราะห์ง่ายขึ้นเยอะครับ

4. ทำแบบสอบถามให้สั้น แต่คม

พี่ขอพูดแรงนิดนึงนะครับ

แบบสอบถามยาว ≠ งานวิจัยคุณภาพ

ยิ่งเป็นเชิงคุณภาพ ผู้ตอบยิ่งเหนื่อยง่าย
พี่แนะนำว่า 5–10 คำถามกำลังดี ถ้าเกินนี้ต้อง “มั่นใจจริงๆ ว่าจำเป็น” ครับ

👉 ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้วยังรู้สึกมึนๆ หรืออยากหาคนช่วย [รับทำวิจัย] แบบมืออาชีพ ที่การันตีผลงาน ทักหาพี่ได้เลยนะครับ

5. ทดลองทดสอบก่อนใช้จริง (สำคัญมาก!)

พี่เจอมาหลายเคสครับ
แบบสอบถามดูดีมากในสายตานักวิจัย แต่ผู้ตอบอ่านแล้วงง

ทางแก้คือ

• ลองให้คน 3–5 คนทำก่อน
• ดูว่าเขาถามกลับไหม
• ดูว่าเขาเข้าใจคำถามตรงกับที่เราคิดหรือเปล่า

ปรับก่อนใช้จริง จะช่วยลดปัญหาตอนวิเคราะห์ไปได้ครึ่งหนึ่งเลยครับ

💡 มุมมองจากพี่ (ประสบการณ์ 15 ปี)

พี่เคยเจองานหนึ่ง แบบสอบถามเชิงคุณภาพมีแค่ 7 ข้อ
แต่ตอบวัตถุประสงค์ได้ครบทุกข้อ แถมอาจารย์ชมว่า “คุมประเด็นได้ดีมาก”

เคล็ดลับจริงๆ ไม่ได้อยู่ที่จำนวนคำถาม
แต่อยู่ที่ น้องรู้หรือยังว่า อยากรู้อะไรจากผู้ตอบกันแน่

ถ้ารู้ชัด งานจะง่ายขึ้นแบบไม่น่าเชื่อครับ

สรุปสั้นๆ ให้จำง่ายครับ

• ตั้งวัตถุประสงค์ให้ชัด ก่อนเขียนคำถาม
• เลือกกลุ่มตัวอย่างให้ตรงประเด็น
• ใช้คำถามปลายเปิดแบบมีทิศทาง
• แบบสอบถามสั้น กระชับ วิเคราะห์ง่าย
• ทดลองทดสอบก่อนใช้จริงทุกครั้ง

ทำได้ครบ แบบสอบถามเชิงคุณภาพจะไม่ใช่เรื่องน่าปวดหัวอีกต่อไปครับ

“แบบสอบถามทำแล้วไม่ผ่าน? ให้พี่ช่วยวางโครง ออกแบบ และตรวจให้ครบ จบในที่เดียวครับ”

FAQ: คำถามที่น้องๆ ถามพี่บ่อย