เรื่องนี้พลาดกันเยอะมากครับ

ถ้าพูดถึงสถิติ T-test พี่เชื่อเลยว่าน้องๆ ต้องเคยได้ยินคำว่า

T-test dependent กับ T-test independent

แต่เอาเข้าจริง…
หลายคนยังงงอยู่เลยว่า

• อันไหนใช้กับกรณีไหน

• ใช้ผิดแล้วจะโดนอาจารย์ทักไหม

• ใช้สลับกันได้หรือเปล่า

พี่บอกตรงนี้เลยครับ 👉 ใช้ผิด = งานมีสิทธิ์โดนแก้ทั้งบท
บทความนี้พี่เลยจะอธิบายให้เข้าใจง่าย แบบไม่ต้องท่องสูตรให้ปวดหัวครับ

---

1️⃣ สถิติ T-test Dependent (Paired Samples T-test)

T-test Dependent คืออะไร?

พูดง่ายๆ เลยครับ
T-test Dependent คือสถิติที่ใช้เปรียบเทียบ
👉 กลุ่มตัวอย่าง “กลุ่มเดียวกัน” แต่เก็บข้อมูล “สองครั้ง”

เช่น

• ก่อนเรียน vs หลังเรียน

• ก่อนทดลอง vs หลังทดลอง

ในโปรแกรม SPSS น้องจะเจอชื่อคำสั่งว่า

Paired Samples T-test

ซึ่งจริงๆ แล้วก็คือ T-test dependent นั่นแหละครับ แค่เรียกคนละภาษา 😄

---

ใช้ในสถานการณ์แบบไหน?

พี่เจอบ่อยมากในงานวิจัยกลุ่มนี้ครับ

• งานวิจัยเชิงทดลอง

• งานวิจัยทางการศึกษา (ครูทุกสาขาแทบต้องใช้)

• งานทดลองทางวิทยาศาสตร์บางประเภท

ตัวอย่างชัดๆ

• เปรียบเทียบคะแนนสอบก่อนเรียน–หลังเรียนของนักเรียนกลุ่มเดิม

• ทดสอบผลของการทดลองทางวิทยาศาสตร์ในกลุ่มตัวอย่างชุดเดียวกัน

👉 หัวใจสำคัญคือ

ข้อมูลต้องมาจากคนกลุ่มเดิมครับ

---

จุดที่น้องๆ พลาดบ่อย

หลายคนเข้าใจผิดว่า

“T-test dependent ใช้เพราะกลุ่มตัวอย่างน้อยกว่า 30 คน”

พี่ขอแก้ตรงนี้นิดนึงครับ
🔴 ไม่ใช่เพราะ n < 30 อย่างเดียว
แต่เพราะ ข้อมูลมีความสัมพันธ์กัน (paired data) ต่างหากครับ

---

2️⃣ สถิติ T-test Independent (Independent Samples T-test)

T-test Independent คืออะไร?

อันนี้ตรงตัวเลยครับ
ใช้เปรียบเทียบ
👉 กลุ่มตัวอย่าง 2 กลุ่ม ที่เป็นอิสระจากกัน

เช่น

• ชาย vs หญิง

• กลุ่มทดลอง vs กลุ่มควบคุม

• คนซื้อ vs คนไม่ซื้อ

ใน SPSS จะเรียกว่า

Independent Samples T-test

---

เงื่อนไขสำคัญที่ต้องรู้

ก่อนใช้สถิตินี้ น้องต้องเช็กให้ผ่านเงื่อนไขหลักๆ ครับ

• กลุ่มตัวอย่างต้องไม่ซ้ำกัน

• ค่าข้อมูลต้องเป็นอิสระต่อกัน

• ข้อมูลมาจากประชากรที่แจกแจงแบบปกติ (โดยประมาณ)

ตัวอย่างที่พี่เจอบ่อย

• เปรียบเทียบพฤติกรรมการซื้อของเพศชายและเพศหญิง

• เปรียบเทียบความพึงพอใจของลูกค้าสองกลุ่ม

---

ข้อดีของ T-test Independent

• ใช้ได้เกือบทุกสาขาวิชา

• อธิบายง่าย

• อาจารย์คุ้นเคย ตรวจง่าย

แต่…
👉 ห้ามเอาไปใช้กับข้อมูลกลุ่มเดียวกันเด็ดขาดครับ

---

⚡ พี่ขอแทรกตรงนี้นิดนึงครับ

ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้วยังรู้สึกมึนๆ หรือไม่มั่นใจว่างานของเราควรใช้สถิติไหน
หรืออยากให้พี่ช่วยเช็กบทที่ 3 ให้ตรงระเบียบ
👉 ทักมาคุยเรื่อง [รับทำวิจัย] กับพี่ได้เลยครับ พี่ช่วยดูเป็นเคสๆ ไปครับ

---

💡 มุมมองจากพี่ (ประสบการณ์ 15 ปี)

พี่เจองานโดนตีกลับเพราะ
❌ ใช้ T-test independent ทั้งที่เป็นก่อน–หลัง
❌ ใช้ T-test dependent ทั้งที่เป็นสองกลุ่มคนละชุด

พี่บอกตรงๆ เลยครับ
อาจารย์ไม่ได้ดูแค่ผลลัพธ์ แต่ดู “เหตุผลในการเลือกสถิติ” ด้วย

ถ้าน้องอธิบายได้ว่า

• ข้อมูลมาจากกลุ่มเดียวกัน → Dependent

• ข้อมูลมาจากคนละกลุ่ม → Independent

แค่นี้ก็ผ่านด่านแรกได้แล้วครับ 👍

---

Summary: จำแค่นี้พอครับ

• T-test Dependent → กลุ่มเดียวกัน วัด 2 ครั้ง

• T-test Independent → 2 กลุ่มอิสระจากกัน

• อย่าเลือกสถิติเพราะ “เคยเห็นคนอื่นใช้”

• เลือกจากลักษณะข้อมูลของเราเป็นหลักครับ

FAQ (คำถามที่พี่โดนถามบ่อย)