พี่ขอคุยตรงๆ แบบพี่เลี้ยงนะครับ…

น้องๆ เคยไหมครับ
อาจารย์ถามว่า

“งานนี้อิง ทฤษฎีการศึกษา อะไร?”

แล้วในหัวเรามีแค่คำว่า

เอ่อ…ทฤษฎีครูสอนดี เด็กตั้งใจเรียน? 😅

พี่บอกเลยจากประสบการณ์กว่า 15 ปี

งานวิจัย งานสอน และบทที่ 2 พัง
เพราะไม่เข้าใจว่า ‘ทฤษฎีการศึกษา’ มีไว้ทำอะไร ครับ

บทความนี้พี่จะพาน้องๆ
👉 เข้าใจทฤษฎีการศึกษาแบบไม่เป็นตำราเกิน
👉 รู้ว่ามีกี่กลุ่มใหญ่
👉 และเลือกใช้ยังไงให้ “ไม่โดนท้วง” ครับ

---

🔍 ทฤษฎีการศึกษา คืออะไร

ทฤษฎีการศึกษา (Educational Theory)
คือแนวคิดหรือกรอบความคิดที่ใช้อธิบายว่า

มนุษย์เรียนรู้อย่างไร
ควรจัดการเรียนการสอนแบบไหน
ถึงจะเกิดการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ

พูดง่ายๆ แบบพี่สอนน้องนะครับ
📌 ทฤษฎีการศึกษา = เหตุผลรองรับว่า
“ทำไมเราสอนแบบนี้ ไม่ได้สอนมั่ว” ครับ

---

🎯 ทำไมทฤษฎีการศึกษาถึงสำคัญ

ทฤษฎีการศึกษาไม่ได้มีไว้แค่

• ใส่บทที่ 2
• หรือเอาใจอาจารย์

แต่มีประโยชน์จริงๆ คือ

• ช่วยออกแบบการสอนอย่างมีเหตุผล
• ทำให้งานวิจัย “ยืนบนฐานความรู้”
• อธิบายผลการเรียนรู้ได้ชัด

📌 ไม่มีทฤษฎี = งานดูเป็นความคิดเห็นส่วนตัว ครับ

---

🧠 กลุ่มทฤษฎีการศึกษาที่ควรรู้ (พี่สรุปให้แบบใช้งานได้จริง)

---

1️⃣ ทฤษฎีพฤติกรรมนิยม (Behaviorism)

แนวคิดหลักคือ

การเรียนรู้เกิดจากการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม
อันเป็นผลจากสิ่งเร้าและการเสริมแรง

ลักษณะเด่น

• เน้นการฝึกซ้ำ
• ให้รางวัล–ลงโทษ
• วัดผลจากพฤติกรรมที่เห็นได้

📌 เหมาะกับ
การฝึกทักษะ การท่องจำ การสอนพื้นฐานครับ

---

2️⃣ ทฤษฎีปัญญานิยม (Cognitivism)

แนวคิดหลักคือ

การเรียนรู้เกิดจากกระบวนการคิดภายในสมอง

ลักษณะเด่น

• เน้นความเข้าใจ
• การจัดโครงสร้างความรู้
• การเชื่อมโยงความรู้เดิมกับความรู้ใหม่

📌 เหมาะกับ
การสอนที่ต้องการ “เข้าใจ ไม่ใช่แค่จำ” ครับ

---

3️⃣ ทฤษฎีสร้างองค์ความรู้ (Constructivism)

แนวคิดหลักคือ

ผู้เรียนสร้างความรู้ด้วยตนเอง
จากประสบการณ์และการมีปฏิสัมพันธ์

ลักษณะเด่น

• ผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง
• เรียนรู้จากการลงมือทำ
• ครูเป็นผู้อำนวยความสะดวก

📌 เหมาะกับ
การเรียนรู้เชิงรุก การทำโครงงาน การแก้ปัญหาครับ

---

4️⃣ ทฤษฎีการเรียนรู้ทางสังคม (Social Learning Theory)

แนวคิดหลักคือ

การเรียนรู้เกิดจากการสังเกต เลียนแบบ และปฏิสัมพันธ์ทางสังคม

ลักษณะเด่น

• เรียนรู้จากแบบอย่าง
• บทบาทของเพื่อน ครู สังคม

📌 เหมาะกับ
การพัฒนาทักษะทางสังคมและพฤติกรรมครับ

---

5️⃣ ทฤษฎีมนุษยนิยม (Humanism)

แนวคิดหลักคือ

การเรียนรู้ต้องคำนึงถึงความต้องการ
อารมณ์ และศักยภาพของผู้เรียน

ลักษณะเด่น

• เน้นผู้เรียนทั้งตัว
• ให้ความสำคัญกับแรงจูงใจภายใน
• ส่งเสริมการพัฒนาตนเอง

📌 เหมาะกับ
การแนะแนว การพัฒนาบุคลิกภาพ และคุณธรรมครับ

---

⚠️ ข้อผิดพลาดที่พี่เจอบ่อยมาก

พี่ขอเตือนจากงานจริงนะครับ

• ❌ ใส่ทฤษฎีเยอะ แต่ไม่ใช้จริง
• ❌ เลือกทฤษฎีไม่ตรงกับรูปแบบการสอน
• ❌ อ้างทฤษฎี แต่ไม่เชื่อมกับตัวแปรวิจัย

พี่ขอสรุปสั้นๆ เลยครับ

ทฤษฎีที่ดี ไม่ใช่ทฤษฎีดัง
แต่คือทฤษฎีที่ “อธิบายงานเราได้”

---

⚡ ตรงนี้ช่วยได้มากครับ

ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้ว
ยังลังเลว่า

“งานวิจัยหรือแผนการสอนของเรา
ควรใช้ทฤษฎีการศึกษาอะไรดี?”

ถ้าน้องอยากมีคนช่วย
ตั้งแต่ เลือกทฤษฎี เขียนบทที่ 2
ไปจนถึงเชื่อมทฤษฎีกับกรอบแนวคิดและผลการวิจัย
ถ้าน้องอยากให้พี่ช่วยแบบจริงจัง [รับทำวิจัย]
ทักมาได้เลยนะครับ

---

💡 มุมมองจากพี่ (ประสบการณ์ 15 ปี)

พี่ขอสรุปจากสนามจริงนะครับ

ทฤษฎีการศึกษาไม่ใช่ของสูงที่เอาไว้บูชา
แต่มันคือ ‘แผนที่’ ที่บอกว่าเราควรสอนและวิจัยยังไง

ครูหรือนักวิจัยที่เลือกทฤษฎีเป็น
จะอธิบายงานตัวเองได้ชัด
และโดนท้วงน้อยกว่ามากครับ

---

🧾 Summary (สรุปให้จำง่าย)

• ทฤษฎีการศึกษาเป็นฐานคิดของการสอนและวิจัย
• มีกลุ่มทฤษฎีหลักหลายแนว
• เลือกให้ตรงกับบริบทและวิธีการ
• ใช้เป็น = งานดูมืออาชีพขึ้นทันทีครับ

“เลือกทฤษฎีการศึกษายังไม่มั่นใจ ให้พี่ช่วยคัดและเชื่อมกับงานวิจัยหรือแผนการสอนให้ตรงเกณฑ์ ปรึกษาฟรีครับ”

❓ FAQ: คำถามที่น้องๆ ถามพี่บ่อย