น้องๆ เคยเจอแบบนี้ไหมครับ

ทำแบบสอบถามแทบตาย แจกไปแล้ว แต่สุดท้ายอาจารย์บอกว่า

“คำถามไม่ตรงวัตถุประสงค์นะ”
“ข้อมูลใช้วิเคราะห์ไม่ได้”

โอ้โห… น้ำตาจะไหล 😅
พี่บอกเลยครับ ปัญหา การสร้างและเก็บข้อมูลแบบสอบถาม เป็นกับน้องๆ แทบทุกปี และเป็นจุดที่ทำให้งานวิจัย “ไม่ผ่าน” มากที่สุดจุดหนึ่งเลยครับ

บทความนี้พี่จะพาน้องๆ ไล่ตั้งแต่

• สร้างแบบสอบถามยังไงให้ตรงวัตถุประสงค์
• เก็บข้อมูลแบบไหนไม่โดนอาจารย์ทัก
• เก็บไฟล์ยังไงให้ปลอดภัย ใช้สอบ ใช้ส่ง ได้ยาวๆ
  อ่านจบคือเอาไปใช้ได้ทันทีครับ

1️⃣ เริ่มต้นการสร้างแบบสอบถาม ต้องชัดตั้งแต่วัตถุประสงค์ครับ

พี่แนะนำว่า ก่อนคิดคำถาม อย่าเพิ่งเปิด Google Form ครับ 😆
ให้กลับมาถามตัวเองก่อนว่า

• งานวิจัยของเราอยาก “รู้เรื่องอะไร”
• ตัวแปรต้น–ตัวแปรตาม คืออะไร
• คำถามแต่ละข้อ เอาไปตอบวัตถุประสงค์ข้อไหน

ถ้าน้องๆ ข้ามขั้นนี้ไป แบบสอบถามจะออกมามั่วทันทีครับ
จำไว้นะครับ 1 คำถาม = ต้องมีเหตุผลว่าถามไปทำไม

2️⃣ ออกแบบคำถามให้คนตอบเข้าใจ (ไม่งง ไม่เท)

แบบสอบถามที่ดี ไม่ใช่แบบสอบถามที่ดูเท่
แต่คือแบบสอบถามที่ “คนธรรมดาอ่านแล้วเข้าใจ” ครับ

พี่แนะนำว่า

• ใช้ภาษาง่ายๆ ไม่วิชาการเกิน
• 1 คำถาม ถามเรื่องเดียว
• หลีกเลี่ยงคำถามชี้นำ เช่น “ท่านเห็นด้วยอย่างยิ่งหรือไม่ว่า…”

ถ้าเป็นมาตราส่วน (Likert Scale)
ต้องกำหนดระดับให้ชัด และใช้เหมือนกันทั้งชุดครับ

3️⃣ ทดสอบก่อนใช้จริง เรื่องเล็กที่หลายคนมองข้ามครับ

พี่เจอมาเยอะมากครับ แจกแบบสอบถามจริงทั้งที่ “ยังไม่เคยลองตอบเอง”

สิ่งที่พี่ให้ลูกศิษย์ทำเสมอคือ

• ให้เพื่อนหรือกลุ่มเล็กๆ ลองตอบ
• ดูว่ามีคำถามไหนงง ตอบยาก หรือเข้าใจไม่ตรง
• แก้ไขก่อนแจกจริง

ขั้นตอนนี้ช่วยลดปัญหาตอนวิเคราะห์ข้อมูลได้เยอะมากครับ

4️⃣ การเก็บข้อมูลแบบสอบถาม ต้องปลอดภัยและเป็นระบบครับ

พอเก็บข้อมูลได้แล้ว อย่าคิดว่าเสร็จนะครับ 😅
การจัดเก็บก็สำคัญไม่แพ้กัน

พี่แนะนำว่า

• เก็บข้อมูลในรูปแบบดิจิทัล เช่น Excel, SPSS, Google Drive
• ตั้งชื่อไฟล์ชัดเจน เช่น Questionnaire_Data_Final.xlsx
• สำรองข้อมูลอย่างน้อย 2 ที่

ที่สำคัญมากคือ ห้ามเก็บข้อมูลที่ระบุตัวตนผู้ตอบ ถ้าไม่จำเป็นครับ
เรื่องนี้อาจารย์และกรรมการซีเรียสสุดๆ ครับ

👉 ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้วยังรู้สึกมึนๆ หรืออยากหาคนช่วย [รับทำวิจัย] แบบมืออาชีพ ที่การันตีผลงาน ทักหาพี่ได้เลยนะครับ

5️⃣ จริยธรรมการวิจัย ห้ามมองข้ามเด็ดขาดครับ

เรื่องนี้พี่ขอเน้นเสียงดังๆ ครับ 🔔

น้องๆ ต้อง

• ขอความยินยอมจากผู้ตอบแบบสอบถาม
• แจ้งวัตถุประสงค์การใช้ข้อมูลให้ชัด
• ยืนยันว่าข้อมูลจะเป็นความลับ และไม่ระบุตัวตน

ถ้าพลาดจุดนี้ ต่อให้ข้อมูลสวยแค่ไหน ก็มีสิทธิ์โดนตีกลับครับ

💡 มุมมองจากพี่ (ประสบการณ์ 15 ปี)

พี่เคยเจอเคสหนึ่งครับ แบบสอบถามออกแบบมาดีมาก
แต่ดันเก็บข้อมูลโดย “ถ่ายรูปกระดาษแล้วไม่มีไฟล์สำรอง”

สุดท้ายคอมพัง มือถือหาย
ข้อมูลหายทั้งชุด… ต้องเก็บใหม่ทั้งหมด 😭

ตั้งแต่นั้นพี่จะย้ำเสมอว่า

งานวิจัยที่ดี ไม่ใช่แค่คิดเก่ง แต่ต้อง “จัดการข้อมูลเป็น” ด้วยครับ

สรุปส่งท้าย

การสร้างและเก็บข้อมูลแบบสอบถาม ไม่ยาก แต่ต้องรอบคอบครับ
ขอสรุปสั้นๆ ให้จำง่าย

• เริ่มจากวัตถุประสงค์ให้ชัด
• ออกแบบคำถามให้เข้าใจง่าย
• ทดสอบก่อนใช้จริง
• เก็บข้อมูลอย่างปลอดภัยและมีจริยธรรม

ทำตามนี้ งานวิจัยของน้องๆ จะเดินหน้าได้สวยมากครับ 💪

“แบบสอบถามทำแล้วไม่มั่นใจ? ให้พี่ช่วยตรวจ ช่วยวางระบบ เก็บข้อมูลให้ผ่านอาจารย์ครับ”

❓ FAQ คำถามที่น้องๆ ถามพี่บ่อย