วิเคราะห์ข้อมูลมาอย่างเหนื่อย สรุปผลเสร็จสวยงาม แต่โดนกรรมการถามกลับว่า

“เลือกสถิตินี้เพราะอะไร?”

แล้วเรานี่เหงื่อตกเลยครับ 😅
ปัญหานี้พี่เจอบ่อยมาก โดยเฉพาะงานวิจัยที่ เข้าใจบทบาทการทดสอบสถิติในผลวิจัยไม่ชัด
บทความนี้พี่จะพาน้องๆ มาปรับความเข้าใจใหม่ ตั้งแต่พื้นฐาน ไปจนถึงการเลือกใช้ให้ “ตรงโจทย์และรอดจริง” ครับ

อ่านจบ น้องๆ จะรู้ว่า

• การทดสอบสถิติสำคัญแค่ไหน
• สถิติแต่ละแบบใช้ตอนไหน
• และควรระวังอะไรบ้างไม่ให้โดนทักตอนสอบครับ

บทบาทการทดสอบสถิติในผลวิจัย คือหัวใจของความน่าเชื่อถือครับ

พี่พูดตรงๆ เลยนะครับ งานวิจัยที่ ไม่มีการทดสอบทางสถิติที่เหมาะสม ก็เหมือนอาหารที่ไม่ปรุงรส
ดูดี แต่ยังไม่ผ่านครับ

การทดสอบทางสถิติช่วยให้เรา

• แยกให้ออกว่า “ผลที่เห็น” เกิดจากความบังเอิญ หรือมีนัยสำคัญจริง
• ยืนยันว่าผลการวิจัย เชื่อถือได้ ไม่ใช่เดาเอา
• ตอบคำถามกรรมการได้แบบมั่นใจ ไม่ต้องอ้ำอึ้งครับ

การทดสอบทางสถิติยอดฮิต ที่น้องๆ ต้องรู้จักครับ

🔹 t-test

ใช้เมื่ออยากรู้ว่า สองกลุ่มแตกต่างกันจริงไหม
เช่น ก่อน–หลังทดลอง หรือ กลุ่มทดลอง vs กลุ่มควบคุม
พี่แนะนำว่า ถ้ามีแค่ 2 กลุ่ม ให้เริ่มคิดถึง t-test ก่อนเลยครับ

🔹 ANOVA

ถ้ามี สามกลุ่มขึ้นไป แล้วอยากเปรียบเทียบค่าเฉลี่ย
ANOVA คือคำตอบครับ
แต่ระวังนะครับ ใช้แล้วต้องดู Post Hoc ต่อ ไม่งั้นกรรมการถามแน่นอนครับ

🔹 Chi-square

เหมาะมากกับตัวแปรเชิงหมวดหมู่
เช่น เพศ กับ พฤติกรรม
พี่เจอบ่อยว่าน้องๆ เอาไปใช้ผิดกับข้อมูลเชิงปริมาณ อันนี้ต้องระวังครับ

🔹 Correlation (สหสัมพันธ์)

ใช้ดูว่า “ตัวแปรสองตัวสัมพันธ์กันไหม”
แต่พี่เตือนเลยนะครับ
สัมพันธ์ ≠ เหตุและผล
ประโยคนี้พี่พูดกับลูกศิษย์ทุกปีครับ 😄

🔹 Regression (การถดถอย)

ใช้เมื่อต้องการ พยากรณ์หรืออธิบายอิทธิพลของตัวแปร
เป็นสถิติที่ทรงพลังมาก
แต่ก็พังง่าย ถ้าไม่เช็กสมมติฐานก่อนครับ

👉 ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้วยังรู้สึกมึนๆ หรืออยากหาคนช่วย [รับทำวิจัย] แบบมืออาชีพ ที่การันตีผลงาน ทักหาพี่ได้เลยนะครับ

มุมมองจากพี่ (ประสบการณ์ 15 ปี)

พี่เคยเจองานหนึ่งครับ ใช้ t-test วิเคราะห์ข้อมูล 3 กลุ่ม
ผลออกมาดูดีมาก
แต่โดนกรรมการถามคำเดียว

“ทำไมไม่ใช้ ANOVA?”

จบเลยครับ 😅
บทเรียนคือ สถิติไม่ใช่แค่กดโปรแกรมเป็น แต่ต้องเข้าใจบทบาทการทดสอบสถิติในผลวิจัยจริงๆ

เทคนิคลับของพี่คือ

“เริ่มจากคำถามวิจัย → ดูชนิดตัวแปร → ค่อยเลือกสถิติ”

ทำแบบนี้ รอดมาแล้วไม่รู้กี่ร้อยเล่มครับ

สรุปส่งท้ายให้น้องๆ ครับ

• การทดสอบสถิติ คือหัวใจของความน่าเชื่อถือในงานวิจัย
• เลือกสถิติให้ตรงกับชนิดข้อมูลและคำถามวิจัย
• อย่าดูแค่ผลลัพธ์ ต้องเข้าใจเหตุผลในการเลือกใช้
• ถ้าไม่มั่นใจ ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญตั้งแต่ต้น จะประหยัดเวลาและไม่เสียวตอนสอบครับ

พี่เป็นกำลังใจให้น้องๆ ทุกคน งานวิจัยมันยากจริง แต่ไม่ได้ยากเกินไปครับ 💪

“วิเคราะห์สถิติผิด งานพังทั้งเล่ม! ให้พี่ช่วยดูสถิติ SPSS ตั้งแต่ต้นไหมครับ? ปรึกษาฟรีได้เลย”

FAQ: คำถามที่น้องๆ ถามพี่บ่อยครับ