น้องๆ เคยไหมครับ…
เปิด SPSS แล้วเจอคำว่า Between Groups / Within Groups แล้วงงเป็นไก่ตาแตก 😅
ดูตาราง ANOVA ยังพอไหว แต่พออาจารย์ถามว่า

“ความแปรปรวนระหว่างกลุ่มคืออะไร?”

เงียบทั้งห้องสอบเลยครับ

บทความนี้พี่จะอธิบาย ระหว่างกลุ่ม กับ ภายในกลุ่มของ ANOVA ให้เข้าใจแบบไม่ต้องท่องสูตร อ่านจบเอาไปตอบอาจารย์ได้จริง ไม่มั่ว ไม่พังครับ

---

ANOVA คืออะไร? เข้าใจแก่นก่อนจะไม่งง

ANOVA ใช้เมื่อเราต้องการ เปรียบเทียบค่าเฉลี่ยมากกว่า 2 กลุ่ม
เช่น

• อายุ 3 ช่วง กับพฤติกรรมซื้อ
• ระดับการศึกษา 4 ระดับ กับความพึงพอใจ

หัวใจของ ANOVA มีแค่ประโยคเดียวครับ

ความแตกต่างที่เห็น เกิดจาก “กลุ่ม” จริง หรือแค่ความบังเอิญของข้อมูล

เพราะงั้น ANOVA เลยแบ่งความแปรปรวนออกเป็น 2 ส่วนใหญ่ๆ คือ

ความแปรปรวนทั้งหมด = ความแปรปรวนระหว่างกลุ่ม + ความแปรปรวนภายในกลุ่ม

---

1️⃣ ความแปรปรวนระหว่างกลุ่ม (Between Groups) คืออะไร?

พี่อธิบายง่ายๆ แบบนี้ครับ 👇

👉 คือความแตกต่างที่เกิดจาก “ตัวแปรอิสระ” ที่เราศึกษา

เช่น

• อายุ
• รายได้
• ระดับการศึกษา
• สถานภาพ

ถ้า ค่า Mean ของแต่ละกลุ่มต่างกันมาก
ค่า Mean Square (MS) ระหว่างกลุ่มจะสูง

แปลเป็นภาษาคนคือ

“แต่ละกลุ่มไม่เหมือนกันจริงนะ ไม่ได้คิดไปเอง”

---

2️⃣ ความแปรปรวนภายในกลุ่ม (Within Groups) คืออะไร?

ส่วนนี้คือสิ่งที่นักศึกษางงกันเยอะที่สุดครับ

👉 เป็นความแตกต่างของข้อมูลภายในกลุ่มเดียวกัน
ซึ่งเกิดจาก

• ความคิด
• รสนิยม
• ปัจจัยส่วนบุคคล
  ที่เราอธิบายไม่ได้ด้วยตัวแปรที่ศึกษา

ถ้า

• ค่าเฉลี่ยภายในกลุ่ม ต่ำ → ข้อมูลกระจุกตัว
• ค่าเฉลี่ยภายในกลุ่ม สูง → ข้อมูลกระจาย / คลาดเคลื่อนเยอะ

พี่ชอบเรียกมันว่า

“เสียงรบกวนของข้อมูล” ครับ 😄

---

🔍 ตัวอย่างให้เห็นภาพ (ที่อาจารย์ชอบออกสอบ)

คำถามวิจัย:

กลุ่มอายุใดส่งผลต่อการตัดสินใจซื้อเสื้อผ้าแฟชั่น?

ความแปรปรวนระหว่างกลุ่ม บอกอะไร?

• อายุ 18–25 ซื้อเยอะ
• อายุ 26–35 ซื้อปานกลาง
• อายุ 36+ ซื้อน้อย

👉 แปลว่า “อายุ” ส่งผลจริง

ความแปรปรวนภายในกลุ่ม บอกอะไร?

• ถ้าในกลุ่ม 18–25 ทุกคนตอบ “มาก”
  → สินค้ากำลังเป็นกระแส
• ถ้าตอบกระจัดกระจาย
  → สินค้าเฉพาะกลุ่ม (Niche)

พี่เจอบ่อยมากกับ

• เสื้อผ้า K-POP = กระจุกตัว
• เสื้อแนวโบฮีเมียน = กระจายตัว

---

⚡ Internal Link Injection

ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้วยังรู้สึกมึนๆ หรืออยากหาคนช่วย [รับทำวิจัย] แบบมืออาชีพ ที่การันตีผลงาน ทักหาพี่ได้เลยนะครับ

---

💡 มุมมองจากพี่ (ประสบการณ์ 15 ปี)

พี่เจอเคสจริงบ่อยมากครับ
นักศึกษาวิเคราะห์ ANOVA ถูกหมด
แต่แปลผลผิด เพราะไม่เข้าใจ Between กับ Within

ผลคือ

• อาจารย์ถามต่อ
• ตอบไม่ได้
• ต้องแก้งานใหม่ทั้งบท

เคล็ดลับพี่คือ

อย่าท่องสูตร ให้มองเป็น “เหตุ” กับ “เสียงรบกวน”

ถ้า Between ชนะ Within → งานผ่าน
ถ้า Within เยอะกว่า → ต้องทบทวนตัวแปรครับ

---

Summary

• ANOVA ใช้เปรียบเทียบมากกว่า 2 กลุ่ม
• ระหว่างกลุ่ม = ความแตกต่างจากตัวแปรที่ศึกษา
• ภายในกลุ่ม = ความแตกต่างตามธรรมชาติของข้อมูล
• ทั้งสองต้องดูคู่กัน ห้ามดูแยก
  เข้าใจตรงนี้ = วิเคราะห์ SPSS ไม่พลาดครับ 💪

“ANOVA งงใช่ไหม? รับวิเคราะห์ SPSS แบบมืออาชีพ ปรึกษาฟรีที่ Line ได้เลยครับ”

FAQ